Τα εγκαίνια του Ιστορικού Κέντρου Λευκάδιου Χερν

Η Παρασκευή 4 Ιουλίου 2014 ήταν μια ξεχωριστή μέρα για τον πολιτισμό και την Ελλάδα. Εγκαινιάστηκε το «Ιστορικό Κέντρο Λευκάδιου Χερν» στον τόπο που γεννήθηκε ο μεγάλος συγγραφέας, στη Λευκάδα, και είναι το πρώτο μουσείο προς τιμήν του σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Για τη δημιουργία του το Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Λευκάδας συνεργάστηκε με τους Δήμους Κουμαμότο, Ματσούε, Σιντζούκου, Γιαϊτζού, με το Πανεπιστήμιο Τόγιαμα, την οικογένεια Κοϊζούμι και τους Genki Miyagi, Τάκη Ευσταθίου, Μαρία Γενιτσαρίου, Masaaki Noda, Τέτη Σώλου και Fumiko Yoneda.

See the list of the contributors

Το σήμα του Ιστορικού Κέντρου παρουσιάζει το πουλί Hearn ή Ηeron το οποίο βρισκόταν στο εραλδικό οικόσημο των Χερν. Στην Ιαπωνία ο Χερν χρησιμοποιούσε ως σύμβολο και σφραγίδα του το ίδιο πουλί με τα ανοιγμένα φτερά του να σχηματίζουν κύκλο.

Στο σήμα του Ιστορικού Κέντρου το αποδημητικό αυτό πουλί να πετάει από τον γενέθλιο τόπο του Λευκάδιου προς την Ανατολή συμβολίζοντας έτσι την πορεία του ίδιου του Λευκάδιου.

Photo: Olga Kolisoglou

Το πορτρέτο του Λευκάδιου Χερν φιλοτεχνημένο από τον Διονύση Ζαβερδινό.

Photo: Olga Kolisoglou

Photo: Olga Kolisoglou

Ο γλύπτης Μασάκι Νόντα, ο πρέσβης της Ιαπωνίας στην Ελλάδα κ. Μισιμπαγιάσι

και στο ποντιουμ ο Μπον Κοϊζούμι, δισέγγονος του Λευκάδιου Χερν.

Photo: Olga Kolisoglou

Η μπάντα του Δήμου.

Photo: Olga Kolisoglou

Πρωταγωνίστρια στα εγκαίνια η Γιούκι-Όννα του κουκλοθέατρου Μπουνρακού

Photo: Yumiko Yoneda

Photo: Olga Kolisoglou

Photo: Olga Kolisoglou

Photo: Olga Kolisoglou

Και επιτέλους οι κορδέλες κόβονται και το Ιστορικό Κέντρο Λευκάδιου Χερν ανοίγει.

Photo: Tety Solou

Σε πρώτο πλάνο η Όλγα Κολισόγλου,

που είχε αναλάβει τη φωτογράφιση του τριήμερου αφιερώματος.

Photo: Tety Solou

Το έργο του Ιάπωνα γλύπτη Μασάακι Νόντα

δίπλα στην είσοδο του Ιστορικού Κέντρου Λευκάδιου Χερν.

Λευκάδιος Χερν - Η Οδύσσεια ενός Ελεύθερου Πνεύματος

Lafcadio Hearn - The Odyssey of an Open Mind

　ラフカディオ・ハーンと - 開かれた精神のオデュッセイア

Photo: Olga Kolisoglou

Ο Μασάκι Νόντα και ο δήμαρχος κ. Αραβανής .

Photo: Olga Kolisoglou

Περισσότερα για τον Μασάκι Νόντα

ΚΛΙΚ

Κουκλοθέατρο Seiwa Bunraku

Η πρόσκληση της παράστασης

Το τριήμερο αφιέρωμα της Λευκάδας στον Ιαπωνικό Πολιτισμό έκλεισε την Κυριακή 6 Ιουλίου με την παράσταση της «Γιούκι-Όννα» από το κουκλοθέατρο Μπουνρακού. Η «Γιούκι-Όννα» είναι μία από τις παράδοξες ιστορίες που περιέλαβε ο Λευκάδιος Χερν στο Καϊντάν. 

Το κουκλοθέατρο Μπουνρακού αναφέρεται για πρώτη φορά στο τέλος της περιόδου Έντο (1848-1853) και ξεκίνησε από έξι χωρικούς του Κουμαμότο που αγόρασαν κούκλες, έμαθαν να τις χειρίζονται και έδιναν παραστάσεις για τους συγχωριανούς τους. Στη σαρωτική εποχή Μεϊτζί το κουκλοθέατρο σίγησε για μερικά χρόνια. Με την ενθρόνιση όμως του Χιροχίτο το 1930 το ενδιαφέρον αναθερμάνθηκε. Οι χωρικοί του Σέιουα, της περιφέρειας του Κουμαμότο, διατηρούν την παράδοση μέχρι σήμερα και δίνουν παραστάσεις τα βράδια μετά την εργασία της μέρας, καθώς και στις αργίες. Το ρεπερτόριό τους περιλαμβάνει επτά ιστορίες.

Photo: Tety Solou

Για να κινηθεί μια κούκλα χρειάζονται τρεις άνθρωποι. Ο ένας κινεί το κεφάλι και το δεξί χέρι, ο άλλος το αριστερό χέρι και ο τρίτος τα πόδια. Οι γυναικείες μορφές δεν έχουν πόδια, οπότε ο τρίτος χειριστής μιμείται με τα χέρια του την κίνηση των ποδιών.

Πληροφορίες από το φυλλάδιο της παράστασης

Στην παράσταση φαίνονται τα σκηνικά, οι κούκλες και οι κουκλοπαίκτες που είναι ντυμένοι στα μαύρα και το κεφάλι τους είναι σκεπασμένο με μαύρο κάλυμμα. Είναι μια αίσθηση που δύσκολα μπορεί να αποδώσει κανείς. Παρ' όλο που στη σκηνή υπάρχουν τρεις τουλάχιστον άνθρωποι που χειρίζονται κάθε κούκλα, το ενδιαφέρον του θεατή εστιάζεται στους πρωταγωνιστές, που είναι οι κούκλες.

Πληροφορίες από το φυλλάδιο της παράστασης

Στο δεξί μέρος της σκηνής γονατισμένος είναι ο αφηγητής της ιστορίας που χρωματίζοντας τη φωνή του και με τη συνοδεία σάμισεν περιγράφει τα δρώμενα επί σκηνής.

Μετά το τέλος της παράστασης οι θεατές είχαν την ευκαιρία να δουν από κοντά τις κούκλες, να δουν πώς λειτουργούν, ακόμα και να τις χειριστούν οι ίδιοι ή να φωτογραφηθούν μαζί τους.

Photo: Tety Solou

Στη φωτογραφία αριστερά ο βαρκάρης και δεξιά η Γιούκι-Όννα.

Photo: Olga Kolisoglou

Η παράσταση της Γιούκι-Όννα δόθηκε στα ιαπωνικά. Την αφήγηση της ιστορίας στα ελληνικά έκανε η Ζωή Νικητάκη.

Τμήμα της αφήγησης της Ζωής Νικητάκη

Πριν από την έναρξη της παράστασης ο υπεύθυνος του κουκλοθέατρου παρακάλεσε τους θεατές να μην τραβήξουν φωτογραφίες ή βίντεο. Η παράκληση δεν έγινε απολύτως σεβαστή και ήδη στο utube κυκλοφορούν κάποια βίντεο. Θα σας συνιστούσα να μην τα δείτε, γιατί δεν μπορούν να μεταφέρουν ούτε σκιά από τη γοητεία της παράστασης.

Αφηγηματική παράσταση «Νοσταλγία, η αιώνια κατοικία του πνεύματος»

Η αφίσα της παράστασης

Οι βραδιές απαγγελίας άρχισαν το 2006 με πρωτοβουλία του Σίρο Σάνο, ηθοποιού από το Ματσούε. Η δραστηριότητά του αυτή συμπληρώθηκε με τη συμβολή του φίλου του, του παγκοσμίως γνωστού κιθαρίστα Κυότζι Γιαμαμότο, ο οποίος κατάγεται επίσης από το Ματσούε. 

Ο Σίρο Σάνο κάθε χρόνο επιλέγει τα θέματα που θα απαγγείλει και τα επεξεργάζεται, ενώ ο Κυότζι Γιαμαμότο διαπλάθει έναν μυστηριώδη κόσμο μουσικής. Η συνεργασία των δύο καλλιτεχνών έχει αναγάγει την απαγγελία σε υψηλό καλλιτεχνικό δρώμενο.

Μέσα από τις παραστάσεις τους φέρνουν σε επαφή το κοινό με την ομορφιά των έργων του Χερν και με τον φανταστικό κόσμο που αφουγκραζόταν και δίνουν την αίσθηση των μηνυμάτων πουεπιθυμούσε να μεταδώσει μέσω των έργων του. Ο Χερν αγαπούσε ιδιαίτερα τις αφηγήσεις και η αγάπη αυτή διατηρήθηκε σε όλη του τη ζωή.

Photo: Olga Kolisoglou

Τη βραδιά στο Ανοιχτό Θέατρο του Δήμου Λευκάδας άνοιξε ο Μπον Κοϊζούμι.

Στην αφηγηματική-μουσική παράσταση που δόθηκε περιλήφθηκαν αποσπάσματα από:

• Το όνειρο μιας καλοκαιρινής μέρας

• Ματσούε, η πρωτεύουσα της Επαρχίας των Θεών

• Η γυναίκα που αγόραζε σιρόπι

• Η πηγή της νιότης

• Το σκέπασμα

• Σε κάποιον σιδηροδρομικό σταθμό

• Μια δροσοσταλίδα

• Σαγιονάρα

Η παράσταση δόθηκε στα ιαπωνικά και στη γιγαντοοθόνη πίσω από τους καλλιτέχνες εμφανίζονταν οι υπότιτλοι στα ελληνικά και στα αγγλικά. Τη μετάφραση των ελληνικών υπότιτλων έκαναν η Τέτη Σώλου και ο Ηλίας Ταμπακέας, ενώ τη μετάφραση των αγγλικών υπότιτλων η Χίδερ Ντίξον.

Είναι μεγάλη τιμή για μένα που το όνομά μου συνδέθηκε με μια συγκλονιστική παράσταση, τέτοια που σπάνια έχουμε την ευκαιρία αλλά και τη δυνατότητα να παρακολουθήσουμε στον τόπο μας. Η συνεργασία μου με τους Ιάπωνες, και ιδιαίτερα με τη Σόκο Κοϊζούμι που είχε την επίβλεψη και τον συντονισμό της προετοιμασίας, ήταν υποδειγματική.

Photo: Olga Kolisoglou

Photo: Tety Solou

Photo: Olga Kolisoglou

Photo: Olga Kolisoglou

Το πρώτο μέρος της παράστασης,
η αφήγηση του Όνειρου μιας καλοκαιρινής μέρας.

Το τελευταίο μέρος της παράστασης

Ήταν μια εξαιρετική παράσταση, πρωτότυπη και ατμοσφαιρική. Όση και αν είναι η κούραση του καλλιτέχνη μετά το τέλος της παράστασης, γράφει η Ελένη Χαλκούση, ποτέ δεν είναι τόσο μεγάλη ώστε να μην μπορεί ο καλλιτέχνης να δεχτεί έναν καλό λόγο για την τέχνη του. Αυτό σκέφτηκα -κι εγώ και οι περισσότεροι θεατές- και πλησιάσαμε τους δύο καλλιτέχνες για να τους δώσουμε τα ειλικρινή μας συγχαρητήρια.

Αναμνηστική φωτογραφία μετά το τέλος της παράστασης. Διακρίνονται στην πάνω σειρά ο γλύπτης Μασάκι Νόντα και ο δισέγγονος του Λευκάδιου Μπον Κοϊζούμι, στη μεσαία σειρά η Αγγελική Κόγκα, η Σόκο Κοϊζούμι, ο Σίρο Σάνο, ο Κυότζι Γιαμαμότο, η Τέτη Σώλου και ο κ. Γαζής του Πνευματικού Κέντρου.
Photo: Olga Kolisoglou

Σίρο Σάνο, Ντορίνα Καππάτου, Τέτη Σώλου
Photo: Olga Kolisoglou

Τέτη Σώλου και Κυότζι Γιαμαμότο.

Photo: Olga Kolisoglou

ΣΙΡΟ ΣΑΝΟ

Ηθοποιός. Γεννήθηκε στην πόλη Ματσούε της περιφέρειας Σιμάνε στις 4 Μαρτίου 1955.

Το 1975 συμμετείχε στη δημιουργία της θεατρικής ομάδας  Shakespeare Theater. 

Το 1980 συνδέεται με την ομάδα δραματικής τέχνης Gekidan Jyokyo Gekijo (με κορυφαίο τον Κάρα Γιούρο) και το 1986 κάνει την πρώτη του κινηματογραφική εμφάνιση στην ταινία Yumemiru youni nemuritai («Να κοιμάσαι σαν να ονειρεύεσαι») σε παραγωγή Καϊζό Χαγιάσι. Έχει παίξει σε περισσότερα από 110 έργα συμπεριλαμβανομένων ξένων ταινιών.

Από το 2006 η πόλη Ματσούε άρχισε να πραγματοποιεί «Βραδιές απαγγελίας» των έργων του Λευκάδιου Χερν. Από τον επόμενο χρόνο το σενάριο των απαγγελιών γράφει ο Σίρο Σάνο και τη μουσική επένδυση κάνει Κυότζι Γιαμαμότο, ροκ κιθαρίστας και φίλος του Σίρο Σάνο. 

Το 2009 δώρισε στο Αμερικανικό Κολλέγιο της Ελλάδας το πλήρες σύνολο των έργων του Λευκάδιου Χερν αποτελούμενο από 16 τόμους.

Photo: Olga Kolisoglou

ΚYΟΤΖΙ ΓΙΑΜΑΜΟΤΟ

Γεννήθηκε στην πόλη Ματσούε της περιφέρειας Σιμάνε.

Ο Κυότζι ξεκίνησε να παίζει κιθάρα στην ηλικία των δεκαπέντε χρόνων. Διακρίθηκε ως εξαιρετικό ταλέντο και τοποθετήθηκε ως κορυφαίος κιθαρίστας και τραγουδιστής του συγκροτήματος Bow Wow. To συγκρότημα έγινε γρήγορα δημοφιλές, όταν έκανε περιοδείες με τα συγκροτήματα των Aerosmith και Kiss. Εξαιτίας δε της δυναμικής του στις τεχνικές της κιθάρας έγινε ένας από τους πρόδρομους της σύγχρονης Ιαπωνικής ροκ σκηνής. Αργότερα έφτιαξε το συγκρότημα Vow Wow με έδρα το Λονδίνο και για τέσσερα χρόνια έκανε ηχογραφήσεις και συναυλίες στη Μεγάλη Βρετανία, την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. 

Έχει εκδώσει αρκετά άλμπουμ ορχηστρικής μουσικής με κιθάρα, λαμβάνει μέρος σε αυτοσχεδιαστικά σχήματα Jazz-fusion μουσικής και γράφει μουσική για τις «Βραδιές Απαγγελίας» των έργων του Λευκάδιου Χερν με τον Σίρο Σάνο. 

Τελετή τσαγιού

Photos: Olga Kolisoglou

Δεν είχα τη χαρά να παρακολουθήσω την τελετή του τσαγιού, τη λεγόμενη τσανογιού ή τσαντού, που έγινε στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Λευκάδας το Σάββατο 5 Ιουλίου. Την ίδια ώρα γινόταν μία ξενάγηση στο σπίτι που γεννήθηκε ο Λευκάδιος Χερν, στην εκκλησία που βαφτίστηκε και στα Γενικά Αρχεία όπου φυλάσσονται διάφορα έγγραφα της οικογένειας.

ΚΛΙΚ

Η Ντίνα Αναστασιάδου, που γνωρίζει την Ιαπωνία, έδωσε την πληροφορία για όσους ενδιαφέρονται για τη φιλοσοφία της Άπω Ανατολής και ιδιαίτερα της Ιαπωνίας και θέλουν να μάθουν περισσότερα για την τελετή τσαγιού στην Ιαπωνία, ότι υπάρχει ένα μικρό βιβλίο στα αγγλικά "The book of Tea" του Okakura Kakuzo / Tenshin. O Kakuzo ήταν ο μεγαλύτερος ιστορικός τέχνης και φιλόσοφος της Ιαπωνίας στις αρχές του 20ου αιώνα. Το βιβλίο κυκλοφορεί μεταφρασμένο στα ελληνικά.

Photo: Olga Kolisoglou

Photo: Olga Kolisoglou

Την τελετή του τσαγιού παρουσίασε ο Χισαό Νακαμούρα και η κόρη του.

Photo: Olga Kolisoglou

Το ανοιχτό πνεύμα του Λευκάδιου Χερν-Εκδηλώσεις στην Ελλάδα

Το Ανοιχτό Πνεύμα του Λευκάδιου Χερν περιέλαβε σειρά από εκδηλώσεις στην Αθήνα, Λευκάδα και Κέρκυρα για την επέτειο των 110 χρόνων από τον θάνατο του Λευκάδιου Χερν.
Στην Αθήνα, στις 3 Ιουλίου, έγινε καλωσόρισμα της ιαπωνικής ομάδας στο Αμερικανικό Κολλέγιο. Την επόμενη μέρα οι εκδηλώσεις μεταφέρθηκαν στη Λευκάδα όπου είχε οργανωθεί ένα τριήμερο αφιέρωμα στον Ιαπωνικό πολιτισμό υπό την αιγίδα της Ιαπωνικής Πρεσβείας στην Ελλάδα.
Οι εκδηλώσεις στη Λευκάδα περιλάμβαναν τελετή εγκαινίων του Ιστορικού Κέντρου Λευκάδιος Χερν, το διήμερο Διεθνές Συμπόσιο, βραδιά απαγγελίας με τους Σίρο Σάνο και Κιότζι Γιαμαμότο, τελετή τσαγιού και θεατρική παράσταση του κουκλοθεάτρου Μπουνρακού. Οι εκδηλώσεις στην Κέρκυρα, στις 7 Ιουλίου, περιλάμβαναν βραδιά απαγγελίας και τελετή τσαγιού.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον και βαρύτητα είχε το τριήμερο αφιέρωμα στη Λευκάδα:
ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΛΕΥΚΑΔΙΟΣ ΧΕΡΝ

Την Παρασκευή 4 Ιουλίου εγκαινιάστηκε στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Λευκάδας το Ιστορικό Κέντρο Λευκάδιος Χερν παρουσία της δημοτικής αρχής, του Ιάπωνα πρέσβη, της ιαπωνικής ομάδας, Ελλήνων που ταξίδεψαν ως τη Λευκάδα για να παρευρεθούν στο τριήμερο και Λευκαδιτών. Οι δύο αίθουσες του Ιστορικού Κέντρου αποτελούν για την ώρα το πρώτο μουσείο προς τιμήν του Λευκάδιου Χερν στην Ευρώπη.
Από τον τύπο της Λευκάδας
Από τον τύπο της Λευκάδας

ΣΥΜΠΟΣΙΟ
Το Σάββατο 5 και την Κυριακή 6 Ιουλίου 2014 στο Συνεδριακό Κέντρο του ξενοδοχείου Ionian Blue διεξήχθη το Διεθνές Συμπόσιο «Το Ανοιχτό πνεύμα του Λευκάδιου Χέρν. Από τη Δύση στην Ανατολή».
Ομιλητές και θέματα
Διεθνές Συμπόσιο-πρώτη ημέρα, 5 Ιουλίου
Διεθνές Συμπόσιο-δεύτερη ημέρα, 6 Ιουλίου

ΤΕΛΕΤΗ ΤΣΑΓΙΟΥ
Το Σάββατο 5 Ιουλίου έγινε η τελετή Τσανογιού ή Τσαντού στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Λευκάδας.
Από τον τύπο της Λευκάδας
Φωτογραφίες


ΒΡΑΔΙΑ ΑΠΑΓΓΕΛΙΑΣ
Το βράδυ του Σαββάτου 5 Ιουλίου είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε στο Ανοιχτό Θέατρο απαγγελία αποσπασμάτων του Λευκάδιου Χερν από τον Σίρο Σάνο με μουσική επένδυση από τον Κιότζι Γιαμαμότο.
Νοσταλγία, η αιώνια κατοικία του πνεύματος
Από τον τύπο της Λευκάδας


ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟ ΜΠΟΥΝΡΑΚΟΥ
Το τελευταίο βράδυ του τριήμερου αφιερώματος, στις 6 Ιουλίου, δόθηκε η εξαιρετική παράσταση «Γιούκι Οννά» από το κουκλοθέατρο Σέιουα Μπουνρακού.
Γιούκι-Οννά από το κουκλοθέατρο Σέιουα Μπουνρακού
Από τον τύπο της Λευκάδας

Διεθνές Συμπόσιο Λευκάδα 2014-Δεύτερη ημέρα, 6 Ιουλίου

Δεύτερη συνεδρία, 6 Ιουλίου

Η εξέλιξη του ανοιχτού πνεύματος

Hariclea Zengos
Photo: Olga Kolisoglou

1.

Χαρίκλεια Ζήνγκου

Ένα σπίτι στον κόσμο: Ο υπερεθνικός Χερν

Η εργασία αυτή θα εξετάσει τον Χερν από την οπτική της μεταποικιακής και παγκόσμιας θεωρίας, εστιάζοντας πρωτίστως στον Χερν ως υπερεθνικό συγγραφέα.

Δεδομένης της περιπλανώμενης ζωής του και των διαφορετικών πολιτισμών που εξερεύνησε στο έργο του, η μελέτη πάνω στον Χερν έχει να κάνει με θέματα εθνικής ταυτότητας, πατρίδας και της αίσθησης του να ανήκει κανείς κάπου, ενώ επίσης προσπαθεί να τον εξηγήσει εντός εθνικών πλαισίων. Για παράδειγμα, στον τίτλο της μονογραφίας του για τον Χερν, ο Νίκος Σοφιανός αναφέρεται σε αυτόν ως «ο Έλληνας ποιητής της Ιαπωνίας». Σε αντίθεση, ο κριτικός Κρις Μπόντζι, στο έργο του Νησιά και Εξορίες: Οι Κρεολικές Ταυτότητες της Μεταποικιακής Λογοτεχνίας, αναφέρει τον Χερν ως «Ιρλανδο-Ελληνο-Αμερικανό», αναγνωρίζοντας βασικά εθνικά πλαίσια, εξαιρώντας όμως τα ιαπωνικά, παρ’ όλον τον προσωπικό δεσμό του Χερν με τη χώρα. Το θέμα αν ο Χερν ήταν Έλληνας, Ιρλανδός, Αμερικανός και/ή Ιάπωνας είναι ανοιχτό σε δημόσιο ακαδημαϊκό διάλογο –ή μήπως όχι; Αισθανόταν ο Χερν σαν στο σπίτι του στον κόσμο;

Η εργασία αυτή θα υποστηρίξει ότι ο προσδιορισμός του Χερν με οποιαδήποτε μία και μοναδική εθνική ταυτότητα συνεπάγεται τον περιορισμό της υπερεθνικής εμβέλειας της ζωής και του έργου του. Αντλώντας εν μέρει από τη διερεύνηση της διεθνικότητας του Πολ Γκιλρόι στο Ο Μαύρος Ατλαντικός:  Νεωτερισμός και Διττή Συνείδηση (Verso, 1993), αυτή η εργασία θα υποστηρίξει την άποψη ότι ούτε ο Χερν πρέπει να προσηλωθεί σε έναν τόπο ή σε ένα έθνος ούτε η εργασία του να εξεταστεί μόνον εντός ενός εθνικού πλαισίου. Με λίγα λόγια η ζωή και το έργο του Χερν επιβεβαιώνει την ύπαρξη μιας νέας κατάστασης εθνικής ταυτότητας και της αίσθησης του να ανήκει κανείς κάπου, που αψηφά απόπειρες προσδιορισμού του (και ως εκ τούτου περιορισμού του) ως εθνικού συγγραφέα. Χρησιμοποιώντας την κριτική ορολογία του Γκιλρόι, η εργασία θα εξετάσει πώς η ζωή και το έργο του Χερν θέτουν σε δοκιμασία τη βεβαιότητα των ριζών με το ενδεχόμενο των οδών. Ο Χερν, πραγματικά και φανταστικά, ταξίδεψε σε μέρη όπως η Καραϊβική, η Νέα Ορλεάνη και η Ιαπωνία και ήρθε σε επαφή με διαφορετικούς λαούς και πολιτισμούς. Η αποδημία του δημιουργεί τρόπους ύπαρξης και θέασης που είναι υπερεθνικοί αν όχι παγκόσμιοι.

Demetrios Vassiliades
Photo: Olga Kolisoglou

2.

Δημήτριος Βασιλειάδης

Λευκάδιος Χερν και Βουδισμός

Το ενδιαφέρον και τα γραπτά του Χερν πάνω στον αρχαίο ιαπωνικό πολιτισμό και στη λαϊκή θρησκεία προκάλεσαν διάφορους λόγιους να αναρωτηθούν για τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του και τον φιλοσοφικό προσανατολισμό του. Πολλοί συγγραφείς υποθέτουν ότι έγινε βουδιστής, επειδή έγραψε πολλές βουδιστικές λαϊκές ιστορίες και η οικογένειά του ανήγειρε τον τάφο του σύμφωνα με τα βουδιστικά έθιμα στο κοιμητήριο Ζοσιγκάγια στο Τοσίμα. Αλλά μια τέτοια ερμηνεία είναι αυθαίρετη και δεν ανταποκρίνεται στα γεγονότα, αφού ο ίδιος ποτέ δεν υιοθέτησε επίσημα τη βουδιστική θρησκεία και η προσωπική του επιθυμία, σύμφωνα με την εντολή που έδωσε στον μεγαλύτερο γιό του, ήταν να τοποθετηθούν οι στάχτες του σ’ ένα κοινό δοχείο και να ενταφιαστεί, χωρίς καμία θρησκευτική τελετή, σε κάποια κατάφυτη από δέντρα πλαγιά.

Ο Χερν ποτέ δεν υπήρξε ένθερμος οπαδός οποιασδήποτε θρησκείας. Αγαπούσε την απλότητα της ιαπωνικής τέχνης και λογοτεχνίας και προσπάθησε να εξιστορήσει στον αναγνώστη του τα αισθήματα και τις προκαταλήψεις ενός συνηθισμένου βουδιστή της Ιαπωνίας. Για τον συγγραφέα η μελέτη του βουδισμού είναι η μελέτη της καθημερινής ζωής – η επίδραση της θρησκείας στις τελετές, στην τέχνη και στις συνήθειες των ανθρώπων.

Για τον Χερν η ζωή είναι ένας αγώνας με σκοπό την υπερνίκηση της περιορισμένης και αδύναμης ανθρώπινης φύσης. Το κλειδί της επιτυχίας σε αυτόν τον αγώνα βρίσκεται στη γνώση του μυστηρίου της ζωής και του θανάτου. Τα δύο σημαντικά που τον απασχολούν και κυριαρχούν στο έργο του είναι το γίγνεσθαι και η υπέρβαση. Αυτά μπορούν να συσχετιστούν στενά με τις έννοιες της σαμσάρα και της νιρβάνα.

Τα κείμενα του Χερν από την Ιαπωνία αποκαλύπτουν ότι το μυστικιστικό άρωμα της τοπικής βουδιστικής παράδοσης οπωσδήποτε αιχμαλώτισε τη φαντασία του και τον επηρέασε. Ο Χερν ενσωμάτωσε αρκετές από τις βασικές δοξασίες αυτής της θρησκείας, αλλά δεν τις αντιμετώπισε συστηματικά ούτε τις επεξεργάστηκε φιλοσοφικά ή θεολογικά. Η γοητεία που ένιωσε δεν περιορίστηκε στον Ιαπωνικό Βουδισμό, καθώς δεν διστάζει να διεισδύσει στην αρχαία εθνική θρησκεία της χώρας, στον Σιντοϊσμό, καθώς και σε θρησκευτικές παραδόσεις άλλων χωρών, όπως η Κίνα και η Ινδία. Στις ιστορίες και στους μύθους του προσπαθεί να απελευθερωθεί από τα δεσμά του ορθολογικού νου, ιδέες, φαινόμενα και χωροχρόνο.  Η φιλοδοξία του ανοιχτού πνεύματός του είναι εκείνη της απόλυτης ελευθερίας, που βρίσκεται πέρα από εθνικά και θρησκευτικά όρια.

Louis Solo Martinel
Photo: Olga Kolisoglou

3.

Λουίς Σόλο Μαρτινέλ

Εξωτισμός και Διαπολιτισμικότητα-Σχετικά με τις φανταστικές ιστορίες του Λευκάδιου Χερν

Ο Λευκάδιος Χερν, ένας αγγλόφωνος συγγραφέας από Ελληνο-Ιρλανδούς γονείς, ένα είδος Όμηρου ή Πρωτέα στο βασίλειο του παράδοξου, ένας προάγγελος της γενικής τάσης της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας, συγκέντρωσε παράξενες ιστορίες, μυθικούς θρύλους και φανταστικές ιστορίες από την Αμερική, τις Δυτικές Ινδίες (Μαρτινίκα) και την Ιαπωνία. Κατ’ αυτόν τον τρόπο ευρωπαϊκός, αμερικανικός, καραϊβικός, κρεολός και ασιατικός πολιτισμός κύλησαν μέσα του όπως πέρασμα, μετάβαση, μετάφραση.

Γεννημένος σε πολυπολιτισμικό περιβάλλον, με ανοιχτό πνεύμα και ασυνήθιστη ικανότητα να αντιλαμβάνεται την ποικιλομορφία, συνάντησε αργότερα στη ζωή του περισσότερα διάσπαρτα και διαπολιτισμικά θέματα. Ύστερα από αυθεντικές ταξιδιωτικές εμπειρίες και συγκινήσεις εκπληκτικής απόλαυσης (frisson), συγκέντρωσε ιστορίες, οι οποίες αν και γεωγραφικά απέχουν πολύ μεταξύ τους, ποιητικά είναι πολύ κοντά.

Προάγγελος κάποιας Κρεολιτέ (πρώτος συγκέντρωσε και έγραψε κρεολικές ιστορίες), με μεγάλο θαυμασμό για τη γαλλική φιλολογία και με την τελική επένδυσή του στον ιαπωνικό πολιτισμό, μας άφησε έργα και πράξεις (διάφορες περιόδους και θεματικές) που πρέπει τώρα να επανεξετάσουμε και να επαναπροσδιορίσουμε με καινούργιες κριτικές θεωρήσεις και σύγχρονα εργαλεία.

Οι ταξιδιωτικές ιστορίες του (Η πρώτη μου μέρα στην Ανατολή, Δύο χρόνια στις Γαλλικές Δυτικές Ινδίες) περιέχουν κάποιες εξωτικές πλευρές. Οι ιστορίες του (Σκίτσα της Μαρτινίκας, Στην Ιαπωνία των Φαντασμάτων) είναι ήταν αρχικά ανθρωπολογικές έρευνες. Οι φανταστικές ιστορίες (Καϊντάν, Ιστορίες των Τροπικών, Κρεολικά διηγήματα 2) είναι κατάλληλα για αντιπαραβολή. Για παράδειγμα La Diablesse, η γυναίκα-διάβολος του ζαχαροκάλαμου της Μαρτινίκας και Γιούκι Οννά, ένα φάντασμα του ιαπωνικού χιονιού, Οσιντόρι, η ιερή πάπια του ιαπωνικού δάσους και Σουκουνιάν, ένα δυσοίωνο πουλί από το δάσος της Μαρτινίκας.

Παρουσιάζονται μερικοί τρόποι κατανόησης του εξωτισμού και διαπολιτισμικής ευελιξίας, που περιέχονται στα κείμενα ενός ειδικού της ποικιλομορφίας και της συγγένειας, πρώτον στη φιλολογία εξωτικών θεμάτων και πατέρα της Παγκόσμιας Λογοτεχνίας.

Shingo Nagaoka
Photo: Olga Kolisoglou

4.

Σίνγκο Ναγκαόκα

Έλληνας, Ιρλανδός ή/και Βρετανός;-Η μετανάστευση του Χερν στην Αμερική και οι πολιτιστικές του ταυτότητες

Σε ηλικία δεκαεννέα ετών ο Πάτρικ Χερν έφτασε στη Νέα Υόρκη με το μεταναστευτικό πλοίο Cella στις 2 Σεπτεμβρίου 1869. Αυτό το γεγονός είναι ένα από τα αξιοσημείωτα ευρήματα της φιλόπονης και υπομονετικής έρευνας του Δρ. Κίντζι Τανάκα. Ο Δρ. Τανάκα ανακάλυψε επίσης ότι ο νεαρός Χερν δήλωσε κατά την είσοδό του στις Ηνωμένες Πολιτείες ότι η χώρα στην οποία «ανήκε» ήταν η Ελλάδα. Σημειωτέον επίσης ότι ο Χερν δήλωσε την εθνικότητά του ως Βρετανός, όταν επέστρεψε από τη Μαρτινίκα στη Νέα Υόρκη το 1887. Ήταν Έλληνας, Βρετανός ή Ιρλανδός μετανάστης στις Ηνωμένες Πολιτείες; Ή κυρίως ήταν μετανάστης μετά από είκοσι ένα χρόνια στην Αμερική χωρίς να αποκτήσει την αμερικανική υπηκοότητα;

Όσον αφορά την πολιτισμική ταυτότητα, ο Λευκάδιος Χερν είναι μοναδική φυσιογνωμία στη λογοτεχνική και κοινωνική ιστορία. Στις μέρες που οι νεοαφιχθέντες μετανάστες βοηθούσαν ο ένας τον άλλον στην αναζήτηση ταυτότητας και κοινότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Χερν έδειχνε να κρατάει κάποια απόσταση από τον πυρετό της «δημιουργίας της Αμερικής» και της «επέκτασης προς τη Δύση» στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα. Η παρουσίασή μου θα λάβει υπόψη τις πολιτιστικές ταυτότητες του Χερν μέσα από τη ζωή και τα γράμματά του εστιάζοντας στις μέρες του στην Αμερική. Θα μπορούσε να είναι ένας Ιρλανδός μετανάστης ή/και Βρετανός δημοσιογράφος ή/και Ιάπωνας λαογράφος ή ακόμα Αμερικανός συγγραφέας περιλαμβανομένων των χρόνων που ο Χερν πέρασε εκεί και του αριθμού των έργων που εξέδωσε εκεί. Θα προσπαθήσω να δείξω με ποιον τρόπο μπορούμε να εντοπίσουμε τον Χερν μέσα στην εικόνα της αμερικάνικης σαλάτας και πώς το «ανοιχτό μυαλό» του τον βοήθησε να πάει πέρα από τα σύνορα μιας συγκεκριμένης ταυτότητας.

Paul Murray
Photo: Olga Kolisoglou

5.

Πολ Μόρεϊ

Γοτθικός Τρόμος: Το Δουβλίνο στοιχειώνει τον Λευκάδιο Χερν

Βαπτισμένος Πατρίκιος Λευκάδιος Χερν από τους γονείς του, ο Χερν εγκατέλειψε το Πάτρικ ή Πάντυ, όταν έκλεινε τα είκοσι και στο εφεξής ήταν γνωστός ως Λαφκάντιο (Λευκάδιος). Ήταν κάτι περισσότερο από μια απλή αλλαγή ονόματος: αποσιωπούσε την ταυτότητα της ιρλανδικής ανώτερης μεσαίας τάξης –και όλο το βάρος που συνεπαγόταν– και ξαναδημιουργούσε τον εαυτό του ως έναν εξωτικό Έλληνα συγγραφέα.

Τα έντεκα χρόνια που ο Χερν πέρασε στην Ιρλανδία, από την ηλικία των δύο μέχρι τα δεκατρία του, αποδείχτηκαν όμως επίμονα. Τα στοιχειώματα που μάστισαν τα παιδικά του χρόνια στο σπίτι της μεγαλοθείας του στην οδό Άπερ Λίσον στο Δουβλίνο, επανέρχονταν στο υπόλοιπο της ζωής του. Τα ξαναβρήκε στη Νέα Ορλεάνη, στις Δυτικές Ινδίες και στην Ιαπωνία.

Στα ύστερα ιαπωνικά έργα του ο Χερν προσπαθεί να κατανοήσει αυτές τις μακρινές παιδικές αναμνήσεις. Στο «Vespertina Cognitio» (Exotics and Retrospectives, 1898) ανακαλύπτει ότι ένα στοίχειωμα που έζησε στις Δυτικές Ινδίες έχει τα ίχνη του στο φάντασμα που τάραζε τον ύπνο του στα παιδικά του χρόνια. Άλλα ιαπωνικά κείμενα «Γοτθική Φρίκη» και «Το Άγγιγμα του Εφιάλτη» (Shadowings, 1900), καθώς και το «Χι-Μαουάρι» (Καϊντάν, 1904) επίσης εξερευνούν τους τρόμους της ιρλανδικής παιδικής ηλικίας. Σπαράγματα αυτοβιογραφικών προσχεδίων εξερεύνησαν ακόμη περισσότερο τη σκοτεινή πλευρά αυτών των χρόνων.

Γράφοντας στον Γ. Μ. Γέιτς το 1901 αναθυμάται την ανατροφή στο Δουβλίνο και μια παραμάνα που του είχε πει παραμύθια και ιστορίες με φαντάσματα. Δήλωσε στον Γέιτς ότι αγαπούσε «τα Ιρλανδικά Πράγματα». Παρόμοια με τις ιστορίες φαντασμάτων που εξόρυξε από το ιαπωνικό Καϊντάν, η πρώιμη ταυτότητά του ως Πατρίκιος Λευκάδιος είχε επαναβεβαιωθεί, οδηγημένη από μια δίνη χαοτικών συναισθημάτων που προέρχονταν από μια ταραχώδη παιδική ηλικία, από την οποία δεν μπορούσε να απομακρυνθεί.

Μετάφραση: Τέτη Σώλου, Ηλίας Ταμπακέας

Διεθνές Συμπόσιο στη Λευκάδα 2014 - Πρώτη ημέρα, 5 Ιουλίου 

ΚΛΙΚ

Διεθνές Συμπόσιο Λευκάδα 2014-πρώτη ημέρα, 5 Ιουλίου

Πρώτη συνεδρία, 5 Ιουλίου

Oι εκ νέου ανακαλύψεις ενός ανοιχτού πνεύματος

Bon Koizumi
Photo: Olga Kolisoglou

1.

Μπον Κοϊζούμι

Επιμνημόσυνος ομιλία: Το ανοιχτό πνεύμα του Λευκάδιου Χερν-Πνευματική Οδύσσεια από την Ελλάδα στην Ιαπωνία

Αισθάνομαι ιδιαίτερα μεγάλη ευχαρίστηση και τιμή, ως απόγονος του Πατρίκιου Λευκάδιου Χερν, να μιλήσω για το Ανοιχτό Πνεύμα του στον τόπο που γεννήθηκε και άρχισε μια πνευματική οδύσσεια που κράτησε ολόκληρη ζωή.

Ο Χερν γράφει στο δοκίμιό του με τον τίτλο «Ένα φάντασμα»: «Ένας άνθρωπος που ποτέ δεν περιπλανήθηκε μακριά από τον τόπο που γεννήθηκε, μπορεί να περάσει ολόκληρη τη ζωή του χωρίς να γνωρίσει φαντάσματα, αλλά ο νομάδας είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα κάνει τη γνωριμία τους».

Λέγοντας «φαντάσματα» εννοεί την επιθυμία για ταξίδια ή τη λαχτάρα για περιπλάνηση. Στην Ιαπωνία έγραψε σ’ ένα γράμμα στον Basil Hall Chamberlain (14 Δεκεμβρίου 1893) ότι τα φαντάσματα ήταν εκείνα που του έδωσαν «θάρρος και σκοπό» στη ζωή. Επίσης στο δοκίμιο «Η αξία του υπερφυσικού στη μυθοπλασία» κατέγραψε το επιχείρημα ότι «η λογοτεχνία του υπερφυσικού», όπως το Καϊντάν, «αναπαριστά πάντοτε κάποια σκιά αλήθειας». Αυτό που ο Χερν εννοεί εδώ είναι ότι οι άνθρωποι μπορούμε να είμαστε ταυτόχρονα δημιουργικοί και ταπεινοί επικοινωνώντας με τον υπερφυσικό ή μη ανθρώπινο κόσμο. Ο Χερν άσκησε κριτική στην ανθρωποκεντρική θεώρηση του κόσμου, στην ιδέα ότι οι άνθρωποι πρέπει να έχουν τον απόλυτο έλεγχο του κόσμου. Ο Χερν διαμόρφωσε την ξεχωριστή θέαση του κόσμου από την αποδημία του σε πολυθεϊστικές χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Αμερική των Κρεολών και η Ιαπωνία.

Εξερευνώντας το Ανοιχτό Πνεύμα του Χερν ως πολιτιστικές πηγές άρχισε με την έκθεση τέχνης με τίτλο «Ένα Αφιέρωμα στον Λευκάδιο Χερν (1850-1904)» στο Αμερικανικό Κολέγιο της Ελλάδος στην Αθήνα το 2009. Η έκθεση αυτή έχει ταξιδέψει από τότε στον κόσμο ακολουθώντας τα ίχνη του Χερν στο Ματσούε, στη Νέα Υόρκη και στη Νέα Ορλεάνη, υπό την αιγίδα οργανισμών σε διάφορες χώρες και πόλεις.

Ο εικοστός πρώτος αιώνας είναι, καθώς λέγεται, μάρτυρας στη μεγάλη αλλαγή των αξιών από ΑΕΠ: Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν σε ΑΕΕ: Ακαθάριστη Εθνική Ευχαρίστηση. Αυτό το πρόγραμμα του Ανοιχτού Πνεύματος συμμερίζεται το ίδιο πλαίσιο και ιδέες.

Στη διάλεξή του στο Πανεπιστήμιο του Τόκυο, ο Χερν με υπερηφάνεια εκδήλωσε τον δεσμό του με την Ελλάδα: «Εκείνοι οι αρχαίοι Έλληνες, παρ’ όλο που ήταν χαρούμενοι σαν παιδιά και καλοσυνάτοι, ήταν μεγάλοι φιλόσοφοι, στους οποίους ανατρέχουμε για καθοδήγηση ακόμα και σήμερα. Αυτό που ο κόσμος σήμερα αισθάνεται ότι έχει περισσότερο ανάγκη είναι η επιστροφή αυτού του Αρχαίου Ελληνικού Πνεύματος της ευτυχίας και της καλοσύνης». (Έντομα και Ελληνική Ποίηση). Επίσης ο Χερν αναγνώριζε κοινά στοιχεία ανάμεσα στην Αρχαία Ελλάδα και στην παραδοσιακή Ιαπωνία και καλούσε σε συγκριτική μελέτη των δύο.

Ελπίζω ότι μπορούμε να συντελέσουμε, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, ώστε να δημιουργηθεί μια συμβιωτική κοινωνία μέσω της μελέτης του ανοιχτού πνεύματος του Χερν, που αναμφίβολα καλλιέργησε η οδύσσειά του από την Ελλάδα στην Ιαπωνία.

Mari Christine
Photo: Olga Kolisoglou

2.

Μαρί Κριστίν

Το ανοιχτό πνεύμα του Λευκάδιου Χερν στην αίθουσα διδασκαλίας-Ευρήματα από τις παραδόσεις του Χερν στο Κουμαμότο

Το ανοιχτό πνεύμα του Λευκάδιου Χερν ήταν αυτό που του έδωσε την ικανότητά του να κατανοήσει τον ιαπωνικό πολιτισμό. Προερχόμενος από μεικτή κληρονομιά και έχοντας ζήσει σε χώρες άλλες από αυτήν της καταγωγής του, είχε έμφυτη την ικανότητα να παρατηρεί σε βάθος τον πολιτισμό και τον τρόπο ζωής των χωρών όπου έζησε. Μια πρόσφατη ανακάλυψη του σημειωματαρίου ενός σπουδαστή του Χερν είναι απόδειξη του ανοιχτού πνεύματός του.

Η αυτοέκφραση και η συνδρομή του στο να ανακαλύψουν  οι σπουδαστές τον εαυτό τους μέσω των γραπτών τους και της κατανόησης της αγγλικής γλώσσας ήταν μία από τις μεγάλες ικανότητες του Χερν. Οι σπουδαστές του ανακάλυψαν όχι μόνο τα αγγλικά και τον πολιτισμό. Ανακάλυψαν τις σκέψεις τους και τα αισθήματά τους.

Άλλοι έμαθαν πώς να αυτοεκφράζονται και να εκφράζουν τον πολιτισμό τους διεθνώς. Αυτή ήταν η περίπτωση του Τακαχικό Τομοέντα, του Ιάπωνα μαθητή από το Μπουζέν που κατέγραψε τις παραδόσεις.

Ακόμα και σήμερα κάποιοι Ιάπωνες πιστεύουν ότι το να μάθουν τα παιδιά τους αγγλικά σε μικρή ηλικία θα τα κάνει να χάσουν την ιαπωνική τους ταυτότητα. Ο Χερν δεν προσπαθεί να μετατρέψει σε αλλοδαπούς του Ιάπωνες μαθητές. Τους διδάσκει και τους προσφέρει τρόπους να εξηγήσουν την Ιαπωνία, τον ιαπωνικό πολιτισμό και τον ίδιο τους τον εαυτό ως Ιάπωνες στην αγγλική γλώσσα. Ταυτόχρονα, με την δια βίου ιδιότητά του ως δημοσιογράφος, τους παίρνει συνεντεύξεις για δικό του λογαριασμό, που τις χρησιμοποιεί στα γραπτά του. Γι’ αυτό και είναι εξαιρετικά επιμελής, όταν εξηγεί τον δυτικό πολιτισμό και το ιστορικό πλαίσιο της σημασίας και της προέλευσης των λέξεων και των εκφράσεων.  Αναφέρει τόπους οικείους στους μαθητές του. Κάνει αναφορές στον διαφορετικό τρόπο που εκφράζονται και εξηγούνται οι λέξεις και οι προτάσεις στα ιαπωνικά συγκρινόμενες με την αγγλική γλώσσα και τον δυτικό πολιτισμό και αντίστροφα. Ο ρόλος του δεν είναι απλώς να διδάξει αγγλικά. Μέσα από τους μαθητές του ανακαλύπτει την Ιαπωνία.

John Moran
Photo: Olga Kolisoglou

3.

Τζον Μοράν

Η Οδύσσεια του Λευκάδιου Χερν – Οι πρώιμες επιρροές του

Η πρόθεσή μου είναι να εξερευνήσω το ανοιχτό πνεύμα του Λευκάδιου Χερν μέσω των βιωμάτων των πρώτων χρόνων της ζωής του, προβάλλοντας την ελληνική επιρροή της μητέρας και της καταγωγής, την αγγλο-ιρλανδική κληρονομιά του πατέρα του και τον ντόπιο κόσμο των Ιρλανδών υπηρετών του.

Θα προχωρήσω κοιτάζοντας την περίοδο στο καθολικό οικοτροφείο St Cuthbert στο Ushaw της Αγγλίας -σημειώνοντας επίσης τη σχέση με τη Γαλλία- προτού εξετάσω την εξέλιξη του  ευρέος πνεύματός του που ακολούθησε την άφιξή του στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1869. Θα δω ιδιαίτερα τα εκλεκτά θέματά του στις εφημερίδες του Σινσινάτι, τον γάμο του με την Αλίθια «Μάττι» Φόλεϊ και τις σημαντικές καταγραφές του των διαφόρων κοινοτήτων εκεί, ιδιαίτερα της Αφρο-Αμερικάνικης κοινότητας.

Στη συνέχεια θα δείξω τη συνεχή ανάπτυξη του ανοιχτού πνεύματός του στη Νέα Ορλεάνη, όπου ένας βιογράφος αναγνώρισε ότι εφηύρε το πρότυπο που όλοι έχουμε τώρα γι’ αυτή την πόλη, με την κουζίνα και την κουλτούρα των Κρεολών, την Αφρο-Αμερικάνικη μουσική και χορό και τον παράξενο κόσμο του βουντού. Θα ακολουθήσω το έργο του στη Μαρτινίκα –περιλαμβανομένου του φωτισμένου τρόπου προσέγγισης των γυναικών– για να απεικονίζω περαιτέρω το ανοιχτό πνεύμα του εξετάζοντας συγχρόνως κάποιες αντιφάσεις.

Επίσης ελπίζω να εξερευνήσω την ώριμη εργασία του ως κορυφαίου ερμηνευτή της Ιαπωνίας για τη Δύση και να υποδείξω κάποια μαθήματα που μπορούμε να διδαχτούμε σήμερα από τη μεγάλη οδύσσειά του.

Sotiris Chalikias
Photo: Olga Kolisoglou

4.

Σωτήρης Χαλικιάς

Η φανταστική Ελλάδα του Λευκάδιου Χερν

Διαβάζοντας τα βιβλία και την αλληλογραφία του Λευκάδιου Χερν αντιλαμβανόμαστε ότι δεν αντιπροσωπεύει την Ελλάδα του 19ου αιώνα. Η σπουδαιότητά του αποκτά την πραγματική της διάσταση μόνον αν ειδωθεί μέσα από ένα ευρύτερο πλαίσιο: ένας Δυτικός στα σαράντα του έρχεται αντιμέτωπος με έναν άλλον πολιτισμό και ανταποκρίνεται σε αυτή την πρόκληση με εγκάρδιο και ελεύθερο τρόπο, η βασική θέση του οποίου είναι το ενδιαφέρον και ο σεβασμός για τον Άλλον.

Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τον άμεσο θαυμασμό του για την Ιαπωνία, αν δεν λάβουμε υπόψη το γεγονός ότι για κείνον ο κόσμος που άφησε πίσω του δεν υπήρξε ποτέ δικός του. Προήλθε, εν μέρει, από έναν άλλον κόσμο, τόσο διαφορετικό από την ιρλανδική πραγματικότητα του πατέρα του. Μία πραγματικότητα από την οποία κατόρθωνε να δραπετεύει μέσα από την αγάπη της παιδικής ηλικίας του για την αρχαία Ελλάδα και τον πολιτισμό της. Από τότε οι αναφορές του στην Ελλάδα σχετίζονται με τον αρχαίο πολιτισμό, που εξιδανίκευσε για να καταπολεμήσει τη στείρα αντίληψη για τη ζωή που αντιπροσώπευε γι’ αυτόν ο Χριστιανισμός. Ως στοιχείο της σύγχρονης Ελλάδας, ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός της μητέρας του ελάχιστα τον γοήτευε.

Η μόνη επαφή του με τον ελληνικό κόσμο της εποχής του ήταν η Ελληνική Κοινότητα της Νέας Ορλεάνης. Δεν εντυπωσιάστηκε, θεωρώντας τα μέλη της σαφώς κατώτερα από τα αρχαία πρότυπα. Εν τούτοις πάντα είχε στον νου του μια θολή, αλλά προσφιλή, παιδική ανάμνηση της αληθινής Ελλάδας: το φως αυτής της μακρινής χώρας όπου πρωτοείδε τη ζωή. Μια ανάμνηση συνδυασμένη –όταν ατένιζε τη χώρα που διάλεξε να ζήσει την υπόλοιπη ζωή του– με την αίσθηση ότι είχε φτάσει στην «ονειρεμένη γη που περιτριγυρίζεται από παράξενους θεούς». Αισθανόταν, όπως έγραφε, «ότι τους είχε γνωρίσει και τους είχε αγαπήσει κάπου, κάποτε». Μπροστά στη ζωή της «Παλιάς Ιαπωνίας» άρχισε να αμφιβάλλει ότι ο δυτικός πολιτισμός είναι ηθικά αυτό που οι Δυτικοί πίστευαν ότι είναι.

Masayuki Ikeda
Photo: Olga Kolisoglou

5.

Μασαγιούκι Ικέντα

Η συνεισφορά του Λευκάδιου Χερν στη σύγχρονη λογοτεχνία-Μαθαίνοντας από τους διασκευασμένους μύθους του κόσμου του Καϊντάν

Ο Λευκάδιος Χερν περιέγραψε τις δικές του εικόνες των πνευμάτων, των ξωτικών και των φαντασμάτων στις αποδόσεις των ιαπωνικών θρύλων και των παραδοσιακών ιστοριών. Το κοινό που έχουν αυτές οι απόκοσμες υπάρξεις δεν είναι να μας φοβίσουν απλώς, αλλά μάλλον μας δημιουργούν μια θλίψη γύρω από την ύπαρξη, αίσθηση μοναξιάς,  δέος  και τρυφερότητα. Αυτά τα συναισθήματα μπορούμε να τα μοιραστούμε μόνο στο βάθος της καρδιά μας.

Η λογοτεχνία των αποδόσεων, όπως απεικονίζεται στα έργα του Χερν, αναπαριστά έναν υψηλό συμπαντικό λογοτεχνικό χώρο, στον οποίο μπορεί κανείς να μιλήσει με τους νεκρούς, το υπερφυσικό και το φυσικό. Οι διασκευές του Χερν αναπαριστούν επίσης έναν προσωπικό λογοτεχνικό χώρο, όπου ζωγραφίζει εικόνες της δικής του χαμένης ουτοπίας. Θα εξερευνήσω τον κόσμο που απέδωσε ο Χερν και θα επιχειρηματολογήσω πόσο σύγχρονος και παγκόσμιος μπορεί να είναι.

Μετάφραση: Τέτη Σώλου, Ηλίας Ταμπακέας

Διεθνές Συμπόσιο στη Λευκάδα 2014 - Δεύτερη μέρα, 6 Ιουλίου

ΚΛΙΚ

Διεθνές Συμπόσιο «Το ανοιχτό πνεύμα του Λευκάδιου Χερν»-Ομιλητές και θέματα

Organizer:
The Planning Committee for the Memorial Events in Greece to Commemorate the 110th Anniversary of Lafcadio Hearn’s Death
Co-Organizer:
Lefkas Cultural Center, Municipality of Lefkada, Embassy of Japan in Greece
With The Support of The American College of Greece, Embassy of Greece in Japan, Embassy of Ireland in Athens

Μπον Κοϊζούμι

Ιαπωνία/Ιρλανδία/Ελλάδα-Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Σιμάνε, δισέγγονος του Λευκάδιου Χερν

Επιμνημόσυνος ομιλία: Το ανοιχτό πνεύμα του Λευκάδιου Χερν - Πνευματική Οδύσσεια από την Ελλάδα στην Ιαπωνία

Bon Koizumi

Japan/Ireland/Greece-Professor, University of Shimane, Great-grandson of Lafcadio Hearn

Memorial Speech: The Open Mind of Lafcadio Hearn - A Spiritual Odyssey from Greece to Japan

Μαρί Κριστίν

Ιαπωνία/ΗΠΑ-Διαπολιτισμική Μεσολαβήτρια, Ερευνήτρια της βιβλιοθήκης Χερν του Πανεπιστημίου Τογιάμα

Το ανοιχτό πνεύμα του Λευκάδιου Χερν στην αίθουσα διδασκαλίας - Ευρήματα από τις παραδόσεις του Χερν στο Κουμαμότο

Mari Christine

Japan/USA-InterCultural Interpreter, Hearn Library Researcher, Toyama University

Lafcadio Hearn's Open Mind in the Classroom-Findings from Hearn’s Kumamoto Hearn Lectures

Τζον Μοράν

Ιρλανδία-Δημοσιογράφος στους Irish Times

Οι πρώιμες επιρροές του Λευκάδιου Χερν

John Moran

Ireland-Journalist, the Irish Times

Early Infulences on Lafcadio Hear

Σωτήρης Χαλικιάς

Ελλάδα-Μεταφραστής και Συγγραφέας

Η φανταστική Ελλάδα του Λευκάδιου Χερν 

Sotiris Chalikias

Greece-Translator and Writer

Lafcadio Hearn’s Imagined Greece

Μασαγιούκι Ικέντα

Ιαπωνία-Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ουασέντα

Η συνεισφορά του Λευκάδιου Χερν στη Σύγχρονη Λογοτεχνία - Μαθαίνοντας από τους διασκευασμένους μύθους του κόσμου του Καϊντάν

Masayuki Ikeda

Japan-Professor, Waseda University

The Contribution of Hearn’s Literature to Present Times-Learning from the Retold Tales of the World of Kwaidan

Χαρίκλεια Ζήνγκου

Ελλάδα-Καθηγήτρια στο Αμερικανικό Κολλέγιο Ελλάδος

Ένα σπίτι στον κόσμο: Ο υπερεθνικός Χερν

Hariclea Zengos

Greece-Professor, The American College of Greece

At Home in the World-Transnational Hearn

Δημήτριος Βασιλειάδης

Ελλάδα-Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Λευκάδιος Χερν και Βουδισμός

Demetrios Vassiliades

Greece-Professor, University of Athens

Lafcadios Hearn and Buddhism

Λουίς Σόλο Μαρτινέλ

Γαλλία/Μαρτινίκα-Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Τόκυο και στο Πανεπιστήμιο Ουασέντα

Εξωτισμός και Διαπολιτισμικότητα - Σχετικά με τις φανταστικές ιστορίες του Λευκάδιου Χερν

Louis Solo Martinel

France/Martinique-Lecturer, University of Tokyo and Waseda University

Exoticism and Cross-Culturality-On Lafcadio Hearn’s Fantastic Tales

Σίνγκο Ναγκαόκα

Ιαπωνία-Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Σιμάνε
Συντονιστής του Συμποσίου

Έλληνας, Ιρλανδός ή/και Βρετανός; - Η μετανάστευση του Χερν στην Αμερική και οι πολιτιστικές του ταυτότητες

Shingo Nagaoka

Japan-Professor, Shimane University
Coordinator of the Symposium

Greek, Irish and/or British?-Hearn's Immigration to America and his Cultural Identities

Πολ Μόρεϊ

Ιρλανδία-Βιογράφος του Χερν

Γοτθικός Τρόμος - Το Δουβλίνο στοιχειώνει τον Λευκάδιο Χερν

Paul Murray

Ireland-Hearn Biographer

Gothic Horror-The Dublin Haunting of Lafcadio Hearn

Άλαν Ρόζεν
Ιαπωνία/ΗΠΑ-Τέως καθηγητής του Πανεπιστημίου του Κουμαμότο
Πρόεδρος
Alan Rozen
Japan/USA-Former Professor Kumamoto University
Chairperson

All the panelists with the chairperson, his excellency the ambassodor of Japan in Greece Mr. Nishibayashi, Bon and Shoko Koizumi, the secretary of the Irish Embassy and two of the interpreters.

Αναλυτικά οι εισηγήσεις:

Διεθνές Συμπόσιο Λευκάδα 2014-Πρώτη ημέρα 5 Ιουλίου

Διεθνές Συμπόσιο Λευκάδα-Δεύτερη ημέρα 6 Ιουλίου

Φωτογραφίες: Όλγα Κολισόγλου