Το σπίτι της Ρόζας στα Κύθηρα

Κάτω από το κάστρο στη Χώρα των Κυθήρων στέκει (και κατοικείται) το πατρικό σπίτι της μητέρας του Λευκάδιου Χερν, της Ρόζας Κασιμάτη. Η μαρμάρινη επιγραφή, που μνημονεύει ότι πρόκειται για το οικογενειακό σπίτι της μητέρας του Λευκάδιου Χερν, μετέτρεψε το ιαπωνικό όνομα Γιακούμο στο ιταλικής προέλευσης Τζάκομο.

Η εισήγησή μου στους μαθητές που διακρίθηκαν στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό για τον Λευκάδιο Χερν

Στο πάνελ η κ. Γιούλη, η κ. Κοψιδά-Βρεττού κι εγώ

Φωτογραφία: Δημήτρης Βλάχος

Είμαι η Τέτη Σώλου. Είμαι συγγραφέας, μεταφράστρια και εικονογράφος. Ενδεχομένως κάποιοι από σας έχετε μεγαλώσει με βιβλία που έχω εικονογραφήσει. Όταν μου λένε τα παιδιά «Έχουμε μεγαλώσει με τα βιβλία σας», μου δίνουν πολύ μεγάλη χαρά. Αυτά για μένα.

Θα ήθελα να προσεγγίσουμε κάποιες πλευρές της προσωπικότητας και του έργου του Λευκάδιου Χερν που είναι οδηγοί για τον άνθρωπο που ξεκινάει τη ζωή του ή που κάνει καινούργιο ξεκίνημα.

Υποθέτω ότι οι περισσότεροι πια ξέρουμε τα βασικά βιογραφικά του στοιχεία. Ο Λευκάδιος Χερν γεννήθηκε εδώ, στη Λευκάδα. Η Ευρώπη είναι η ήπειρος που τον γέννησε, τον ανάθρεψε και κατόπιν τον έδιωξε. Η παιδική του ηλικία είναι τραυματική. Έχει όμως το εξής ατού. Μορφώνεται πολύ και συστηματικά. Σπουδάζει στη Γαλλία και στην Αγγλία. Επειδή μεγαλώνει σαν ορφανός, ενώ έχει και τους δύο γονείς του, βρίσκει καταφύγιο στα βιβλία. Τα βιβλία γίνονται για τον Χερν και μάνα και πατέρας και αδέρφια και συγγενείς. Μέσα από τα βιβλία ανακαλύπτει το αρχαίο ελληνικό πνεύμα. Το ανακαλύπτει και το κατακτά μόνος του.

Αυτό είναι το πρώτο σημείο που θέλω να σταθούμε. Ο Χερν μελετάει. Και μελετάει... κόντρα. Κόντρα στην καθολική εκπαίδευση, κόντρα στη συντηρητική κοινωνία της μέσης αστικής ιρλανδικής τάξης και κόντρα στο συντηρητικό περιβάλλον του. Ανακαλύπτει καινούργια πράγματα και αποκτάει ελληνική παιδεία. 

Όταν τα χρήματα των σπουδών τελειώνουν, με τον θάνατο του πατέρα του και μία περιουσιακή απάτη, κάποιος του δίνει ένα εισιτήριο χωρίς επιστροφή για την Αμερική.

Στην Αμερική φτάνει πολύ φτωχός και πολύ προδομένος γιατί του έχουν στερήσει την πατρική του περιουσία. Τα δύσκολα χρόνια δεν έχουν τελειώσει. Στην Αμερική εγκαταλείπει το όνομα Πατρίκιος. Ξέρουμε ότι έχει βαφτιστεί Πατρίκιος Λευκάδιος Χερν. Εγκαταλείποντας το ιρλανδικό όνομα Πατρίκιος εγκαταλείπει ό,τι σημαίνει αυτό, δηλαδή όλον τον πικρό ιρλανδικό κύκλο. Με εφόδια τη μόρφωσή του, την παιδεία του, το αρχαίο ελληνικό πνεύμα που έχει μόνος του κατακτήσει, γίνεται πολίτης του κόσμου. Ο Λευκάδιος Χερν! Το όνομα Λευκάδιος τον συνδέει με την Ελλάδα, που είναι η μητρική γη, και με το αρχαίο ελληνικό πνεύμα.

Από τη Νέα Υόρκη πηγαίνει στο Σινσινάτι. Ζει πάρα πολύ φτωχά κάνοντας οποιαδήποτε εργασία για να εξοικονομήσει τα προς το ζην. Ξέρουμε ότι έμπαινε σε βιβλιοθήκες για να διαβάσει και να ζεσταθεί. Το όραμά του στάθηκε πολύ δυνατότερο από το κρύο, την πείνα, την έλλειψη στέγης και την εξαθλίωση. Όταν δοκιμάστηκε και μ' αυτόν τον τρόπο, η τύχη του χαμογέλασε προσφέροντάς του μία εργασία ως διορθωτή κειμένων. 

Εδώ θα πρέπει να σας πω ότι ο Λευκάδιος Χερν εμφανίζεται στις φωτογραφίες πάντα με το δεξί προφίλ και αυτό γιατί το αριστερό του μάτι είναι τελείως κατεστραμμένο. Έχει μια δυσμορφία που τον κάνει διαφορετικό, που του δημιουργεί ακόμα μεγαλύτερα προβλήματα. Εκτός από τις φοβίες και τα φαντάσματα, κατάλοιπα της συντηρητικής και απάνθρωπης ανατροφής, είχε πρόβλημα και στην εμφάνιση και στην όραση. Στο Σινσινάτι, λοιπόν, γίνεται διορθωτής κειμένων μ' ένα μάτι και αυτό μυωπικό. Για να διορθώσει και να γράψει κολλάει τη μύτη του στο χαρτί.

Η διόρθωση κειμένων είναι η αρχή. Του δίνει ένα εφαλτήριο. Έχει ταλέντο και πάθος και αρχίζει να γράφει στις εφημερίδες. Δεν είναι ένας απλός συντάκτης. Ανακαλύπτει θέματα σύμφωνα με την ευαισθησία που έχει να αντιλαμβάνεται τη διαφορετικότητα. Τα θέματά του είναι οι μαύροι, οι μειονότητες και οι απόκληροι της ζωής, μύθοι και θρύλοι διάφορων τόπων και λαών. Τα κείμενά του κάνουν αίσθηση.

Μαζί με τον Χένρι Φαρνι, που έγινε αργότερα μεγάλος ζωγράφος της αμερικάνικης δύσης, βγάζουν ένα εβδομαδιαίο εικονογραφημένο περιοδικό που γράφουν και εικονογραφούν οι ίδιοι. Ο Λευκάδιος Χερν είναι πολύ ικανός σκιτσογράφος.

Δεν πρέπει να ξεχάσω να σας πω ότι στο Σινσινάτι ο Χερν παντρεύεται. Αυτός είναι ένας σταθμός της ζωής του που θα ήθελα να έχετε υπόψη σας. Δημιουργεί μια σχέση και φτάνει μέχρι τον γάμο. Η σχέση είναι με μία έγχρωμη. Είναι ένα σκάνδαλο κόντρα στον νόμο, κόντρα στα ήθη της εποχής, αλλά δεν θα σταθούμε εκεί. Είναι μία σχέση που δεν του αρμόζει. Θα τον έβαζε σ' έναν κόσμο αταίριαστο και σε μία περιπέτεια επικίνδυνη, και που ίσως να του στερούσε αυτό που εμείς απολαμβάνουμε σήμερα.

Η σχέση αυτή τελειώνει. Παίρνει διαζύγιο και βρίσκεται στη Νέα Ορλεάνη, όπου ανακαλύπτει έναν κόσμο διαφορετικό και πολύχρωμο, γιατί η Νέα Ορλεάνη είναι πολύ διαφορετική από την υπόλοιπη Αμερική. Από τις βιογραφίες του μαθαίνουμε ότι έχει κάνει διάφορα ταξίδια. Ενδεχομένως έχει πάει και στην Κούβα. Ο κ. Ευσταθίου μου είπε ότι όταν βρισκόταν στον Παναμά, πούλησε το ρολόι του για να κάνει ένα ταξίδι. Πιστεύω πως στην περίοδο της Αμερικής ο Χερν αναζητούσε έναν τόπο που να του αρέσει για να στεριώσει.

Στη Νέα Ορλεάνη για πρώτη φορά εκδίδονται βιβλία του. Δεν έχουν τα θέματα που γνωρίζουμε. Έχουν να κάνουν με την κουζίνα, με συλλογή κρεολικών παροιμιών... Τέσσερα βιβλία.

Φεύγει για τις Δυτικές Ινδίες απεσταλμένος του περιοδικού Harper's, στο οποίο δημοσιεύει σαν ανταποκριτής. Και κάπου εδώ κλείνει ο κύκλος της Αμερικής, ο κύκλος της αναζήτησης. Επιστρέφει στη Νέα Υόρκη και ύστερα από λίγο φεύγει για την Ιαπωνία.

Το 1890 φτάνει στην Ιαπωνία. Διαβάζοντας τις βιογραφίες του κουράστηκα πολύ για να καταλάβω τι εννοούσαν, όταν έλεγαν ότι δίδασκε αγγλική φιλολογία. Στο Ματσούε, που ήταν ο πρώτος τόπος που εγκαταστάθηκε, εργάστηκε ως δάσκαλος της αγγλικής γλώσσας.
Ένας φόβος που είχαν οι Ιάπωνες και τον έχουν ακόμα είναι μήπως τα παιδιά μαθαίνοντας αγγλικά απομακρυνθούν από την ιαπωνική παράδοση. Ο Λευκάδιος Χερν προσπαθούσε να τους κάνει να προσδιορίσουν την εθνική τους ταυτότητα μέσα από τη γνώση της παράδοσης. «Γνωρίστε την παράδοσή σας». Αυτό είναι ένα ελληνικό στοιχείο που είχε ο Λευκάδιος Χερν, γιατί δεν ξέρω ποιος άλλος λαός σ' αυτή τη γη μπορεί να πηγαίνει μπροστά κοιτώντας πίσω, όπως οι Έλληνες. 

Στο Ματσούε περνάει δεκαπέντε υπέροχους μήνες, γιατί ενώ η Ιαπωνία ολόκληρη αλλάζει και όλοι οι παλιοί θεσμοί καταργούνται, στο Ματσούε οι θρύλοι είναι ακόμα ζωντανοί. Και ο Λευκάδιος Χερν αγαπάει καθετί παλιό. Στο Ματσούε παντρεύεται και δημιουργεί οικογένεια. Κάνει τον πρώτο του γιο, τον Καζούο, που είναι η μεγάλη του αδυναμία. Έχει γράψει: «Κανείς δεν ξέρει τι είναι η ζωή μέχρι να αποκτήσει παιδί και να το αγαπήσει. Τότε όλο το σύμπαν αλλάζει και τίποτα δεν είναι πια όπως πριν». 

Στην Ιαπωνία αλλάζει το όνομά του. Υιοθετείται από την οικογένεια της συζύγου του και γίνεται Κοϊζούμι Γιακούμο. Οι λόγοι που επέβαλαν αυτή την αλλαγή ήταν η αγάπη και η αφοσίωση στην οικογένειά του. Έπρεπε να τακτοποιήσει τα νομικά ζητήματα τα σχετικά με την περιουσία του. Έγραψε σε μία επιστολή: «Έτσι, όταν πεθάνω, ο πρόξενος δεν θα μπορέσει ν' αγγίξει αυτά που ανήκουν στους δικούς μου ανθρώπους. Τα υπόλοιπα είναι σιωπή».

Συνεργάζεται με αμερικάνικη εφημερίδα και γράφει άρθρα για την Ιαπωνία. Τα άρθρα έγιναν βιβλίο. Το «Ματιές στην άγνωστη Ιαπωνία» διδασκόταν  στα  σχολεία της Ιαπωνίας για δεκαετίες. Ακόμα όμως ο Χερν δεν είναι ο συγγραφέας που γνωρίζουμε.

Τέσσερα χρόνια μετά την εγκατάστασή του στην Ιαπωνία φτάνει στο Τόκυο. Σιχαίνεται το Τόκυο, γιατί είναι μια πολυάνθρωπη πολύβουη πόλη. Το αποκαλεί αηδιαστικό και το παρομοιάζει με κόλαση. Γράφει: «Δύσκολο να μπορέσει κανείς αναλογιστεί την τέχνη, το χρόνο ή την αιωνιότητα μέσα σ’ αυτό το κομφούζιο και στα απόβλητα. Το ιερό πνεύμα των ποιητών δεν κατοικεί στο Τόκυο. Σ’ αυτό το απαίσιο Τόκυο είμαι σαν τον τζίτζικα, κλεισμένος σε κλουβί και δεν μπορώ να τραγουδήσω».
Εκεί όμως αρχίζει η πιο λαμπρή και γόνιμη συγγραφική περίοδος. Συγχρόνως γίνεται καθηγητής αγγλικής φιλολογίας στο Αυτοκρατορικό Πανεπιστήμιο του Τόκυο.

Πολιτικά βρισκόμαστε στην εποχή Μεϊτζί, την εποχή των αλλαγών. Κάθε τι παλιό χάνεται και δίνει τη θέση του σ' αυτά που συνθέτουν τη σύγχρονη Ιαπωνία. Ο Χερν αγαπάει τα παλιά πράγματα και αυτά μας παρουσιάζει μέσα από το έργο του. 

Έχει σημασία να δούμε πώς δουλεύει. Δεν γνωρίζει ιαπωνικά. Ένας παλιός του μαθητής από το Ματσούε, τον οποίο έχει προσλάβει ως γραμματέα, συγκεντρώνει για λογαριασμό του κείμενα από παλιά βιβλία. Αυτό το υλικό ο Χερν το επεξεργάζεται με τη βοήθεια της συζύγου του. Της δίνει να διαβάσει τις ιστορίες και κατόπιν ζητά να του τις αφηγηθεί, αφού τις έχει αφομοιώσει. Της έλεγε: «Δεν θέλω να μου τις διαβάζεις από το βιβλίο. Προτιμώ τις δικές σου λέξεις και φράσεις. Διαφορετικά δεν μου κάνει».

Ήταν κατ' εξοχήν μοναχικός μέχρι σημείου εκκεντρικότητας. Κλεινόταν στο γραφείο του και ζούσε στον κόσμο των γραπτών του και της φαντασίας του.

«Γιατί δεν κάνεις κάτι για να διασκεδάσεις, αντί να κλείνεσαι στο γραφείο σου και να γράφεις;», τον παρότρυνε.
«Ξέρεις καλά ότι η μόνη ψυχαγωγία μου είναι να σκέφτομαι και να γράφω. Αν έχω κάτι να γράψω, ποτέ δεν κουράζομαι. Όταν γράφω, τα ξεχνάω όλα. Παρακαλώ, πες μου μερικές ιστορίες», της απαντούσε.

Μαθαίνοντας τη ζωή του Λευκάδιου Χερν είχα την απορία τι είδους προσωπικότητα ήταν. Η τραυματική παιδική ηλικία, τα φαντάσματα και οι φοβίες που κουβαλούσε, διάφορες εκδηλώσεις της εκκεντρικότητάς του που αφηγήθηκε η σύζυγός του στο βιβλίο της... Όλα αυτά με προβλημάτιζαν, αλλά δεν έβρισκα μια ικανοποιητική απάντηση. Εκτός αν ήταν... Η εισήγηση της Ευτέρπης Ρίζου έλυσε την απορία μου. Τον επιστημονικό όρο θα μας τον πει η ίδια σε λίγο. Ο Χερν ήταν μια διαταραγμένη προσωπικότητα. Η πάθηση δεν εκδηλώθηκε. Για την ακρίβεια δεν εκδηλώθηκαν τα συμπτώματα, γιατί η έντονη συγγραφική δραστηριότητά του δεν τα άφησε ποτέ να εκδηλωθούν. Η δημιουργικότητα ήταν ο γιατρός του.

Ο Λευκάδιος Χερν δεν γνώρισε παρακμή. Στα 54 χρόνια του «χωρίς κανέναν πόνο και μ’ ένα χαμόγελο στα χείλη έπαψε να είναι άνθρωπος αυτού του κόσμου».

Τα έργα που μας άφησε σας προτρέπω να τα βάλετε στη βιβλιοθήκη σας. Τώρα έχουν αρχίσει να εκδίδονται ολοκληρωμένα έργα του Χερν και στην Ελλάδα. Έχω την τιμή να έχω μεταφράσει το Κοττό, που ήδη κυκλοφορεί. Σε λίγες μέρες πρόκειται να εκδοθούν άλλα δύο: το Ιαπωνικό Μωσαϊκό και το Καϊντάν.

Ξέρω ότι πολλοί θα σας εκφράσουν συγχαρητήρια για την επιτυχία σας, για τη βράβευσή σας. Ανάμεσα σ' αυτούς κι εγώ. Κάποιοι θα σας εκφράσουν επιζήμια συγχαρητήρια. Κλείστε  τ' αυτιά σας. Μπορεί να μην σας εκφράσουν συγχαρητήρια άνθρωποι που θα θέλατε. Αγνοήστε τους.

Θα ήθελα τελειώνοντας, αν μου επιτρέπετε, να σας δώσω  μία συμβουλή με τα λόγια ενός μεγάλου παλιού ηθοποιού, του Θάνου Κωτσόπουλου, ο οποίος απευθυνόμενος στους  νέους ηθοποιούς είχε πει: «Η επιτυχία είναι ο κίνδυνος των κινδύνων στη νεότητα. Όταν αυτή έρθει, πρέπει να αντιμετωπιστεί με σκληρή αυτοκριτική και με θηριώδη εργατικότητα, γιατί αλλιώς μπορεί να βουλιάξεις μέσα στις προσφερόμενες ευκαιρίες και να χαθείς».

Τέτη Σώλου
Λευκάδα, 10 Μαΐου 2014

Οι αφηγήσεις της Σέτσου στον Λευκάδιο

Ο Λευκάδιος Χερν ζητούσε συχνά από τη σύζυγό του να του αφηγηθεί μικρές ιστορίες και παλιούς μύθους. Του άρεσε να του διηγείται τις ιστορίες αφού πρώτα τις είχε διαβάσει και αφομοιώσει.
«Δε θέλω να μου τις διαβάζεις από το βιβλίο. Προτιμώ τις δικές σου λέξεις και φράσεις», της έλεγε.
Όταν η αφήγηση έφτανε σε κάποιο ενδιαφέρον σημείο, ο Χερν γινόταν πολύ ανυπόμονος. Η έκφραση του προσώπου του άλλαζε εκπληκτικά και τα μάτια του έκαιγαν. Έμπαινε στην αφήγηση και τη ζούσε ολοκληρωτικά.
Όσα έγραφε δεν βρίσκονταν στα βιβλία που αγόραζε και ζητούσε τη γνώμη της για τις προσθήκες που έκανε, όπως μας πληροφορούμαστε από το βιβλίο Αναμνήσεις της Σέτσου Κοϊζούμι.

Στη σειρά της ιαπωνικής τηλεόρασης με πρωταγωνιστή τον George Tsakiris στον ρόλο του Λευκάδιου Χερν παρουσιάζονται οι συζητήσεις του ζευγαριού πάνω στις ιστορίες που αργότερα θα μετέφερε στο χαρτί ο συγγραφέας.

Το επεισόδιο για τον Μίμι-νάσι-Χόιτσι

Η ιστορία του Μίμι-νάσι-Χόιτσι περιλαμβάνεται στο Kwaidan.

Μπορείτε να τη διαβάσετε

ΚΛΙΚ

Βιογραφία του Λευκάδιου Χερν

«Η απόλυτη ελευθερία που γνωρίζει ρίζες, αλλά δεν γνωρίζει σύνορα»

Στην Ευρώπη

Ο Λευκάδιος Χερν γεννήθηκε στις 27 Ιουνίου 1850 στη Λευκάδα. Πατέρας του ήταν ο Ιρλανδός Charles Bush Hearn και μητέρα του η Ρόζα, κόρη του Αντωνίου Κασιμάτη από τα Κύθηρα. Το σπίτι που γεννήθηκε και έζησε τα πρώτα χρόνια της ζωής του στέκει ακόμα.

Ο ταγματάρχης Charles Bush Hearn, ο πατέρας του Λευκάδιου, ήταν στρατιω-

τικός γιατρός του Βρετανικού Σώματος στα αγγλοκρατούμενα Επτάνησα.

Ο Λευκάδιος ήταν δύο χρονών, όταν έφυγε από την Ελλάδα για την Ιρλανδία. Τα παιδικά του χρόνια ήταν πικρά. Οι γονείς του χώρισαν, ο Λευκάδιος δεν τους ξαναείδε ποτέ και ανατράφηκε σαν ορφανό από την πλούσια και δεσποτική Sarah Brenane.

Σε ηλικία οκτώ ετών μαζί με την κηδεμόνα του.

Την οικογενειακή θαλπωρή που δεν γνώρισε, βρήκε στα βιβλία. Τα βιβλία ήταν για τον Λευκάδιο γονείς, συγγενείς και φίλοι. Η γνωριμία του με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό τον εισήγαγε στη δική του αναγέννηση, όπως είπε ο ίδιος. Θεωρούσε ότι έχει περισσότερα κοινά με τους ανθρώπους του Νότου, τους Έλληνες, παρά με τους Αγγλοσάξoνες. Ζωγράφιζε, αγαπούσε την ποίηση, τα βιβλία που μιλούσαν για ταξίδια και περιπέτειες, ήταν ευαίσθητος, συμπαθητικός και ειλικρινής. Οι προσπάθειες της κηδεμόνος του να πάρει θρησκευτική ανατροφή αποδείχτηκαν άκαρπες. 

Στα δεκαέξι του χρόνια, όντας ήδη πολύ μύωπας, έχασε εξ αιτίας ενός ατυχήματος στο κολέγιο το αριστερό του μάτι. Η δυσμορφία αυτή είναι αρκετή για να τον απομονώσει η συντηρητική και θρησκόληπτη ιρλανδική κοινωνία. Η ζωή τού επιφύλαξε κι άλλες πικρές δοκιμασίες. Η περιουσία της πλούσιας προστάτιδας εξανεμίστηκε και ο Λευκάδιος αναγκάστηκε να σταματήσει τις σπουδές του. Ύστερα από μια μεγάλη αρρώστια, που τον καθήλωσε δύο χρόνια, έφυγε για το Λονδίνο. Εκεί έζησε ένα χρόνο σε μεγάλη φτώχεια, ώσπου κάποιος συγγενής τού έδωσε ένα μικρό ποσό και του υπέδειξαν να πάει στην Αμερική.

Στην Αμερική

Στα δεκαεννιά του βρέθηκε απένταρος στη Νέα Υόρκη. Λίγο αργότερα εγκαταστάθηκε στο Σινσινάτι του Οχάιο, όπου έζησε σε απόλυτη οικονομική εξαθλίωση. Το όραμα και ευγενικό πνεύμα του Λευκάδιου Χερν δεν καταβλήθηκαν από την πείνα, το κρύο και την έλλειψη στέγης. Έμπαινε σε βιβλιοθήκες για να διαβάσει και να ζεσταθεί! Για να εξοικονομήσει τα προς το ζην έκανε οποιαδήποτε δουλειά. Ένα διάστημα εργάστηκε σαν βοηθός ενός σύριου γυρολόγου.
Η γνωριμία του με τον τυπογράφο Henry Watkin βελτίωσε τα πράγματα, αφού με τη βοήθειά του βρήκε δουλειά σε κάποια εφημερίδα. Εργάστηκε ως στοιχειοθέτης και διορθωτής. Του έδωσαν το παρατσούκλι Old Semicolon, λόγω της μεγάλης προσοχής που έδινε και στην παραμικρή λεπτομέρεια.

Έγινε δημοσιογράφος και τα άρθρα του είχαν ασυνήθιστα θέματα για την εποχή εκείνη: τους έγχρωμους, τους φτωχούς και τους δυστυχείς που ζουν στο περιθώριο της ζωής. Ο Χερν δεν έκανε φυλετικές διακρίσεις και το 1874 παντρεύτηκε τη Μάτι Φόλεϊ. Ο γάμος του θεωρήθηκε σκάνδαλο, γιατί η σύζυγός του ήταν έγχρωμη, και του κόστισε τη θέση του στην εφημερίδα που εργαζόταν. Ο νόμος και ο κοινωνικός συντηρητισμός δεν έκαναν αποδεκτούς του μεικτούς γάμους.

Στο Σινσινάτι το 1873

Το 1874 άρχισε να εκδίδει με τον μεγάλο ζωγράφο Henry Farny ένα εβδομαδιαίο σατιρικό περιοδικό, το Ye Giglampz, που έγραφαν και εικονογραφούσαν οι ίδιοι.

Το πρώτο τεύχος του περιοδικού Ye Giglampz

Έζησε στο Σινσινάτι και στη μαγευτική Νέα Ορλεάνη για είκοσι χρόνια. Εργάστηκε σε εφημερίδες και περιοδικά, δημοσίευσε μεταφράσεις έργων των Thophile Gautier, Guy de Maupassant, Pierre Loti, καθώς και μύθους και θρύλους διάφορων λαών και τόπων. Καταξιώθηκε στους αναγνώστες με το προσωπικό και γλαφυρό ύφος του και με την ποικιλία των θεμάτων του.

Στη Νέα Ορλεάνη ασχολήθηκε με την ιστορία των Κρεολών, την ιδιαίτερη κουζίνα της περιοχής, τα λαϊκά ήθη και έθιμα στο Βουντού και όλα όσα την αναδείκνυαν ως περιοχή με ιδιόρρυθμα ήθη και με άκρατο αισθησιασμό και που συγγενεύει περισσότερο με την Ευρώπη και την Καραϊβική, παρά με την υπόλοιπη Αμερική.

Ένα από τα βιβλία του στη Νέα Ορλεάνη: Gombo Zhèbes,

Little Dictionary of Creole Proverbs in Six Dialects (1885)

Είχε μεγάλο ενδιαφέρον για την κουζίνα. Μάλιστα η μεγαλύτερη νοσταλγία του στα χρόνια που έζησε στην Ιαπωνία ήταν για τα πεντανόστιμα φαγητά της Νέας Ορλεάνης. Το 1879 άνοιξε συνεταιρικά ένα εστιατόριο, το οποίο είχε ονομάσει The Hard Times. Το όνομα αποδείχτηκε προφητικό. Ο συνεταίρος του εξαφανίστηκε με όλα τα λεφτά.

Φωτογραφία της περιόδου της Νέας Ορλεάνης

Το 1887 πήγε στις Δυτικές Ινδίες, όπου έμεινε για δύο χρόνια, ως ανταποκριτής του αμερικάνικου περιοδικού Harper’s Magazine.

Ως ανταποκριτής αυτού του περιοδικού έφυγε στις 8 Μαΐου του 1890 για την Ιαπωνία, όπου έμελλε να περάσει το υπόλοιπο της ζωής του.

Λίγο πριν αναχωρήσει για την Ιαπωνία.

Τα χρόνια στην Ιαπωνία

Μόλις έφτασε στην Ιαπωνία, έλυσε τη συνεργασία του με το Harper’s Magazine. Με τη βοήθεια του καθηγητή Βasil Hall Chamberlain και του Ίτζιτο Χαττόρι το καλοκαίρι βρήκε θέση καθηγητή της αγγλικής γλώσσας στην πόλη Ματσουέ.

Το σπίτι που έζησε στο Ματσουέ σήμερα είναι μουσείο.

Στο πανέμορφο Ματσουέ των θρύλων έζησε δεκαπέντε μήνες. Σχετίστηκε στενά με τους κατοίκους, ανέπτυξε αδελφική φιλία με τον καθηγητή Νισίντα Σενταρό και το 1891 νυμφεύθηκε τη Σέτσου Κοϊζούμι, κόρη ενός σαμουράϊ της περιοχής, του οποίου η οικογένεια είχε ξεπέσει με τις θεμελιώδεις αλλαγές που έφερε ο εκσυγχρονισμός της Ιαπωνίας. Μαζί της δημιούργησε μια αγαπημένη οικογένεια και απέκτησε τέσσερα παιδιά.

© Koizumi Family

Στην φωτογραφία ο Λευκάδιος Χερν, η σύζυγός του Σέτσου και ο πρωτότοκος γιος τους, ο Καζουό. Ο Χερν αγαπούσε βαθύτατα τον Καζουό και είχε γράψει: «Κανείς δεν ξέρει τι είναι ζωή μέχρι να αποκτήσει παιδί και να το αγαπήσει. Τότε όλο το σύμπαν αλλάζει και τίποτα δεν είναι πια όπως πριν».

Άρθρα του δημοσιεύονταν στο The Atlantic Monthly και σε διάφορες εφημερίδες της Αμερικής και αντικατοπτρίζουν την ισχυρή έλξη που άσκησε η Ιαπωνία επάνω του. Εκδόθηκαν το 1894 με τίτλο Glimpses of Unfamiliar Japan. Το βιβλίο διδασκόταν για χρόνια στα ιαπωνικά σχολεία.

Το 1892 εγκαταστάθηκε στο Κουμαμότο, όπου δίδαξε επί τρία χρόνια σ’ ένα σχολείο μέσης εκπαίδευσης, διευθυντής του οποίου ήταν ο Κάνο Τζιγκορό, ο άνθρωπος που διέδωσε το τζίου τζούτσου στον δυτικό κόσμο.

Τον Οκτώβριο του 1894 εξασφάλισε μια θέση δημοσιογράφου στο αγγλόφωνο Kobè Chronicle. Οι συνθήκες στο Κομπέ από απόψεως υγιεινής ήταν άθλιες. Οι νικητές του πολέμου έφεραν μαζί τους από την Κίνα τη χολέρα, που θέρισε τρεις χιλιάδες ανθρώπους. Οι νεκρικές πυρές έκαιγαν ασταμάτητα στους λόφους γεμίζοντας την πόλη καπνό και οσμές. Ο Χερν έλεγε πως αυτό τον έκανε ν' αναλογίζεται ότι το κόστος καύσης ενός ανθρώπου του δικού του μεγέθους είναι ογδόντα σεν, δηλαδή μισό δολάριο.

Το 1896 έλαβε την ιαπωνική υπηκοότητα και πήρε το οικογενειακό όνομα της συζύγου του, Κοϊζούμι, και το προσωπικό όνομα Γιακούμο.

«Τώρα είμαι ιάπωνας υπήκοος, υιοθετημένος από την οικογένεια της συζύγου μου. Αυτό, σύμφωνα με τον ιαπωνικό νόμο, τακτοποιεί τα νομικά ζητήματα τα σχετικά με την περιουσία και τον γάμο. Έτσι, όταν πεθάνω, ο πρόξενος δεν θα μπορέσει ν' αγγίξει αυτά που ανήκουν στους δικούς μου ανθρώπους. Τα υπόλοιπα είναι σιωπή». 

Για τον Χερν ο σιντοϊσμός και ο βουδισμός ήταν τρόποι καθημερινής ατομικής και συλλογικής ζωής, θρησκείες που οι άνθρωποι τις πράττουν αντί απλώς να τις πιστεύουν. Ο ίδιος παρέμεινε αγνωστικιστής.

Το Αυτοκρατορικό Πανεπιστήμιο του Τόκυο τού προσέφερε την έδρα του καθηγητή της Αγγλικής Φιλολογίας, θέση που διατήρησε ως το 1903. Εγκαταστάθηκε στο Τόκυο όπου άρχισε η πιο λαμπρή και γόνιμη συγγραφική του περίοδος. Η κακή του όραση ποτέ δεν στάθηκε εμπόδιο στην εξερεύνηση των περιοχών της Ιαπωνίας που επισκέφθηκε ούτε στο συγγραφικό του όραμα.

Τόκυο, 1900

Δεν τον συγκινούσε καθόλου το να ζήσει σε μία μεγαλούπολη που εκσυγχρονιζόταν, αφήνοντας πίσω του τη μυστηριακή Ιαπωνία των θρύλων και των παραδόσεων με τα γιάσικι και τους αρχαίους ναούς. Ήταν μία θυσία που έκανε για την οικογένειά του, στην οποία ήταν βαθύτατα αφοσιωμένος.

Την άνοιξη του 1903, όπως το είχε προβλέψει, με κάποιο πρόσχημα τον υποχρέωσαν να παραιτηθεί από το Πανεπιστήμιο του Τόκυο. Οι φοιτητές του διαμαρτυρήθηκαν έντονα και η θέση του επαναπροσφέρθηκε, αλλά με όρους που του ήταν αδύνατον να δεχτεί.

Τρία ζητήματα τον απασχολούσαν εκείνη την εποχή. Η επιθυμία του να επιστρέψει στη Δύση παρ' όλες τις προκαταλήψεις και τις συμβατικότητές της, η υγεία του που χειροτέρευε και το μέλλον της νεογέννητης κόρης του Σουτζούκο.

Το 1904 δέχτηκε τη θέση του καθηγητή της Αγγλικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Ουασέντα του Τόκυο. 

Οι τρεις γυιοί του Λευκάδιου Χερν στον εξώστη του σπιτιού

μπροστά από το γραφείο στη συνοικία Νίσι Όκουμπο του Τόκυο.

Πέθανε στο σπίτι του στο Τόκυο, στο Νίσι Όκουμπο, στις 26 Σεπτεμβρίου 1904 από ανακοπή, σε ηλικία 54 ετών και αποτεφρώθηκε σύμφωνα με το τελετουργικό.

Η κηδεία του Λευκάδιου Χερν

Η πλάκα που έστησαν οι φοιτητές του γράφει:

Στον Λευκάδιο Χερν, του οποίου η πένα υπήρξε πιο ισχυρή ακόμα και από τη ρομφαία του ένδοξου έθνους που αγάπησε· του έθνους που πιο μεγάλη τιμή του υπήρξε ότι τον δέχτηκε στις αγκάλες του ως πολίτη και του πρόσφερε –αλίμονο!– τον τάφο.

Ο καθηγητής  Βasil Hall Chamberlain είχε πει: «Διαβάζοντας τα κείμενά του αισθάνεται κανείς την αλήθεια αυτού που δήλωσε ο Richard Wagner: Alles verständniss kommt uns nur durch die Liebe “Ο μόνος τρόπος για να κατανοήσεις είναι να αγαπήσεις”. Αν ο Λευκάδιος Χερν κατανοεί βαθιά την Ιαπωνία και την κάνει κατανοητή περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο συγγραφέα, είναι γιατί την αγαπάει βαθιά».

Δείτε ακόμα: 

Χρονολόγιο Λευκάδιου Χερν

από την έκθεση The Open Mind of Lafcadio Hearn in New Orleans 2012

ΚΛΙΚ

Lafcadio Hearn's footprint in Matsue (video)

ΚΛΙΚ

Οι φωτογραφίες προέρχονται από τα αρχεία της οικογένειας Κοϊζούμι και του κ. Τάκη Ευσταθίου, που είχαν την καλοσύνη να μου παραχωρήσουν την άδεια χρήσης τους.

The original photos are from the personal archives of Koizumi family and Takis Efstathiou, who were kind enough to let me use them.