Συνέντευξη στην εφημερίδα «Λευκαδίτικος λόγος»

Στις 27 Απριλίου έδωσα μία συνέντευξη στην online εφημερίδα LefkadaPress και στη Μυρσίνη Κοντού με την ευκαιρία της επίσκεψής μου στη Λευκάδα για μια σειρά σεμιναριακών μαθημάτων στα Γυμνάσια και Λύκεια του νησιού με θέμα το επάγγελμα του σκιτσογράφου.

Με χαρά και συγκίνηση είδα τη συνέντευξη δημοσιευμένη στην έντυπη εφημερίδα «Λευκαδίτικος λόγος». Ο κυριακάτικος πρωινός καφές στην πλατεία της Λευκάδας σήμερα είχε άλλη ομορφιά.

Ο Λευκάδιος και οι πυγολαμπίδες

Βρίσκομαι στη Λευκάδα εδώ και αρκετές μέρες για μια σειρά παρουσιάσεων στα Γυμνάσια και Λύκεια του νησιού με θέμα το επάγγελμα του σκιτσογράφου. Οι παρουσιάσεις τελείωσαν με επιτυχία κι εγώ ανακαλύπτω λόγους για να παρατείνω την παραμονή μου στο υπέροχο νησί. Έτσι είχα τη χαρά να γιορτάσω τον ερχομό του Μάη με τους Λευκαδίτες φίλους στον καταπράσινο τόπο και στην καταγάλανη θάλασσα.

Τα παλιά χρόνια οι Λευκαδίτες πήγαιναν να πιάσουν τον Μάη στο Κουζούμπελι ή Γκζούμπελι, (παραφθορά του παλιού ονόματος της περιοχής Κουζούμ μπεη), με τα πανύψηλα πυκνά δέντρα και τις πολλές πυγολαμπίδες. Όμως, ο δημόσιος φωτισμός, τα φώτα των καταστημάτων και των αυτοκινήτων έχουν διώξει τις πυγολαμπίδες από τα μέρη όπου άλλοτε αφθονούσαν και σπάνια τις συναντάει κανείς πια. 

Το βράδυ της Πρωτομαγιάς είδα ξαφνικά στον ήσυχο κήπο ένα χαρούμενο πρασινωπό φως. Μια πυγολαμπίδα! Είχα να δω από παιδί. 

Το μυαλό μου πήγε στον Λευκάδιο Χερν που τόσο όμορφα έχει γράψει για τις πυγολαμπίδες στο «Κοττό». Διαλέγω μια παράγραφο όπου μιλάει για το χοταρού-κασσέν, τη μάχη των πυγολαμπίδων, ένα θέαμα που προσήλκυει επισκέπτες απ' όλη τη χώρα.

«Σήμερα τόπος που φημίζεται πιο πολύ για τις πυγολαμπίδες του βρίσκεται κοντά στο Ούτζι, στο Γιαμασιρό. Το Ούτζι, μια όμορφη μικρή πόλη στη μέση της ονομαστής τεϊοπαραγωγού περιοχής, βρίσκεται πάνω στον Ουτζιγκάουα και όσο γνωστό είναι για το τσάι του, άλλο τόσο φημίζεται για τις πυγολαμπίδες του. Κάθε καλοκαίρι τα τρένα με έκτακτα δρομολόγια από το Κυότο και την Όσακα μεταφέρουν χιλιάδες επισκέπτες, που πηγαίνουν στο Ούτζι για να δουν τις πυγολαμπίδες. Αλλά μόνο από ένα συγκεκριμένο σημείο στο ποτάμι, που απέχει κάμποσα χιλιόμετρα από την πόλη, μπορεί κανείς να θαυμάσει το μεγαλειώδες θέαμα, το χοτάρου-κάσσεν ή «μάχη των πυγολαμπίδων». Το ποτάμι στριφογυρίζει ανάμεσα στους κατάφυτους λόφους και μυριάδες πυγολαμπίδες χιμάνε από τις δύο όχθες για να συναντηθούν και να σφιχταγκαλιαστούν πάνω από το νερό. Στιγμές στιγμές μαζεύονται τόσες πολλές, που σχηματίζουν κάτι που στο μάτι φαίνεται σαν φωτεινό σύννεφο ή σαν γιγάντια μπάλα από σπίθες. Το σύννεφο σκορπίζεται γρήγορα ή η μπάλα πέφτει και σπάζει πάνω στην επιφάνεια του νερού και οι πεσμένες πυγολαμπίδες λάμποντας παρασέρνονται μακριά· γρήγορα όμως ένα καινούργιο σμήνος συγκεντρώνεται στο ίδιο σημείο. Οι άνθρωποι περιμένουν όλη τη νύχτα στο ποτάμι μέσα στις βάρκες, για να δουν το φαινόμενο. Αφού γίνει το χοτάρου-κάσσεν, ο Ουτζιγκάουα σκεπασμένος με τα έντομα που στροβιλίζονται λάμποντας ακόμα, λέγεται ότι μοιάζει με τον Γαλαξία, τον οποίο οι Ιάπωνες αποκαλούν πιο ποιητικά Ποτάμι του Ουρανού. Ίσως ένα τέτοιο θέαμα να παρακολούθησε η μεγάλη ποιήτρια Τσιγιό από το Κάγκα, προτού γράψει:

Κάουα μπακαρί,

Γιαμί ουά ναγκαρετέ;

Χοτάρου κανά!

Είναι μονάχα το ποτάμι ή μήπως είναι το σκοτάδι το ίδιο που το παρασέρνουν τα νερά; Ω, οι πυγολαμπίδες!»

Ο οικοδεσπότης που παρέθετε δείπνο ή κάποια άλλη βραδινή ψυχαγωγία στη διάρκεια του καλοκαιριού, προμηθευόταν μεγάλη ποσότητα πυγολαμπίδων, τις οποίες απελευθέρωνε το βράδυ στον κήπο για ν' απολαύσουν οι καλεσμένοι του το σπινθηροβόλο θέαμα. Οι καλεσμένοι μπορούσαν, αν ήθελαν, να πιάσουν πυγολαμπίδες και να τις βάλουν στα ειδικά κλουβάκια για έντομα.

Οδός Λευκάδιου Χερν, Λευκάδα

Το σπίτι που γεννήθηκε ο Λευκάδιος Χερν

Πονώντας λιγάκι και κουτσαίνοντας λιγάκι

έφτασα μέχρις εδώ και χαμογελάω πλατιά.

Το συνέδριο για τον Λευκάδιο Χερν στη Λευκάδα - Μάιος 2014

Αγαπητοί φίλοι, είχα ένα μικρό ατύχημα που εμπόδισε λιγάκι τις δραστηριότητές μου, αλλά -ευτυχώς- καθόλου τη συμμετοχή μου στο Συνέδριο. Για πολύ καλή μου τύχη οι εργασίες του συνεδρίου διεξάγονταν στο ξενοδοχείο όπου έμενα. Θέλω να σας μεταφέρω τις πρώτες εντυπώσεις από το συνέδριο, που είναι εξαιρετικές. Οι εισηγήσεις είχαν μεγάλο ενδιαφέρον. Μέσα από διαφορετικές προσεγγίσεις, ακόμα και όσοι γνωρίζουν πολλά για τον Λευκάδιο, τη ζωή και το έργο του, είχαν πολλά πράγματα να μάθουν. Κάθε εισήγηση έθετε και έναν περαιτέρω προβληματισμό στον ερευνητή. 

Τη δεύτερη μέρα του συνεδρίου, εκτός από τις εισηγήσεις, το πρόγραμμα περιλάμβανε τη βράβευση των μαθητών που διακρίθηκαν στον Πανελλήνιο Διαγωνισμό με θέμα τον Λευκάδιο Χερν. Συγκινητικές στιγμές. Προσωπικά αισθάνθηκα πολύ περήφανη για τα παιδιά, για όλα τα παιδιά, που ασχολήθηκαν κι έφεραν σε πέρας ένα τόσο απαιτητικό έργο.

Οι εργασίες του συνεδρίου έκλεισαν με μουσικές συνθέσεις εμπνευσμένες από τον Λευκάδιο. Το Μουσικό Σχολείο Λευκάδας μας άφησε άφωνους και άξια κέρδισε το θερμό και παρατεταμένο χειροκρότημα ενός ακροατηρίου που χειροκροτούσε όρθιο και κατασυγκινημένο.

Θέλω να εκφράσω τα συγχαρητήριά μου στην οργανωτική επιτροπή του συνεδρίου και στην πρόεδρο κυρία Κοψιδά-Βρεττού, στους εκλεκτούς εισηγητές και σε όλους όσοι επιμελήθηκαν και συμμετείχαν στη μουσική παράσταση.

Τέλος και ξεχωριστά θέλω να συγχαρώ όλους τους μαθητές που πήραν μέρος στον Διαγωνισμό και εκείνους που διακρίθηκαν. Ξέρω ότι κάποιους από αυτούς θα τους συναντήσουμε στο μέλλον, γιατί έχουν πολλά να πουν.

Η εισήγηση της Παρασκευής Κοψιδά-Βρεττού

Η εισήγηση του Νίκου Πετρόχειλου

Σε κάποιο διάλειμμα ο  Νίκος Πετρόχειλος, η Ευτέρπη Ρίζου

και η Μαρία Γενιτσαρίου

Η εισήγηση της Μαρίας Γενιτσαρίου

Η εισήγηση της Ευτέρπης Ρίζου

Η εισήγηση της Τέτης Σώλου

Στα... παρασκήνια ενώ ετοιμάζονται οι ερμηνεύτριες

του χοροδράματος «Οσιντόρι»

Διήμερο αφιέρωμα στον Λευκάδιο Χερν: «Ένα διαπολιτισμικό ταξίδι στη ζωή και στο πνεύμα του»

Η Λευκάδα ετοίμασε ένα πλούσιο διήμερο αφιέρωμα στον Λευκάδιο Χερν, που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 9 Μαΐου και το Σάββατο 10 Μαΐου και περιλαμβάνει συνέδριο με θέμα «Λευκάδιος Χερν και πανανθρώπινες αξίες», εκδήλωση βράβευσης των μαθητών που πήραν μέρος στον πανελλήνιο διαγωνισμό με θέμα εμπνευσμένο από τον μεγάλο συγγραφέα, καθώς και άλλες εκδηλώσεις (μουσικές εκδηλώσεις, έκθεση βιβλίου, έκθεση ζωγραφικής και σεμινάριο καλλιγραφίας).

Θα έχω την τιμή να βρίσκομαι ανάμεσα στους εκλεκτούς ομιλητές του συνεδρίου και θα πάρω μέρος στο αφιέρωμα με δύο ομιλίες.

♦ Την Παρασκευή 9 Μαΐου η ομιλία μου έχει θέμα «Μεταφράζοντας τον Λευκάδιο Χερν (Κοττό, Ιαπωνικό Μωσαϊκό, Καϊντάν)». Θα συνοδεύεται από οπτικοακουστικό υλικό που ετοίμασε ο Ηλίας Ταμπακέας, που εκτός από καλός φίλος είναι και ο επιμελητής των δύο βιβλίων (Ιαπωνικό Μωσαϊκό και Καϊντάν) που θα κυκλοφορήσουν σύντομα. 

♦ Το Σάββατο 10 Μαΐου θα απονεμηθούν τα βραβεία στους μαθητές που πήραν μέρος στον Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό προς τιμήν του Χερν και θα παρουσιαστούν οι βραβευμένες εργασίες. Στο πλαίσιο αυτό θα γίνει η δεύτερη ομιλία μου με θέμα «Προσεγγίζοντας την προσωπικότητα και το έργο του Λευκάδιου Χερν-Μια γόνιμη συνομιλία με μαθητές».

Με συγκινεί ιδιαίτερα ότι θα μιλήσω στους νέους για τον Λευκάδιο Χερν. Όταν μιλάς σε νέους συνομιλείς με την ελπίδα για το αύριο. Σε μια εποχή που οι ελπίδες εξανεμίζονται μέρα με τη μέρα και που το αύριο φαντάζει σκοτεινό και αβέβαιο, οι νέοι πρέπει να βρουν στηρίγματα -όπου μπορούν και όσο πιο δυνατά μπορούν. Η προσέγγιση της προσωπικότητας του Λευκάδιου Χερν μπορεί να τους προσφέρει καινούργιες ιδέες και τη βεβαιότητα ότι η παιδεία, η συνείδηση και η πίστη στο όραμα είναι θεμέλια για τον άνθρωπο. 

Στη συζήτηση που θα ακολουθήσει οι νέοι θα έχουν την ευκαιρία να συνομιλήσουν με την κλινική ψυχολόγο Ευτέρπη Ρίζου (που η ομιλία της με θέμα «Λευκάδιος Χερν-Μια υποδειγματική διαχείριση παιδικής τραυματικής ηλικίας» μας είχε συναρπάσει, όταν την παρακολουθήσαμε στο αφιέρωμα του Beton7), την ψυχολόγο Κασσιανή Βρεττού και μαζί μου. Πιστεύω ότι θα έχει πολύ ενδιαφέρον και για τις δύο πλευρές, γιατί μέσα από τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις θα μας δοθεί η ευκαιρία να γνωρίσουμε διαφορετικούς τρόπους προσέγγισης του Λευκάδιου Χερν από ανθρώπους που έχουν ασχοληθεί με τον συγγραφέα.

Το πρόγραμμα του αφιερώματος

Η εκπαίδευση στη Λευκάδα τιμά τον μεγάλο συγγραφέα Λευκάδιο Χερν

ΚΛΙΚ

«Στην τέχνη, ο νους πάντα ψάχνει. Ποτέ σου δεν ξέρεις. Πρέπει να διερευνάς συνεχώς. Δεν είσαι παρά ο εαυτός σου, πάντα, αλλά σε διαφορετικές συνθήκες και διαφορετικό χρόνο. Αφού δεις κάτι, το ξεχνάς και ύστερα προσπαθείς να συλλάβεις το πνεύμα του στο μουσαμά, με χρώμα, γραμμή, σχήμα».
Σωτήρης Θεριανός

Έργο του Σωτήρη Θεριανού ενόψει του Ελληνο-Ιαπωνικού Συμποσίου που θα γίνει το καλοκαίρι στη Λευκάδα, και που σηματοδοτεί την επιστροφή του Λευκάδιου Χερν στον τόπο που είδε το φως της μέρας. Ο Θεριανός ζωντάνεψε το ανάγλυφο του Minoru Kurasawa (1934-2012) που βρίσκεται στην πλατεία Καρακόρο στο Ματσούε. Το ανάγλυφο του Minoru Kurasawa βασίστηκε στο γνωστό ασπρόμαυρο σκίτσο του C.D.Weldon, που φιλοτεχνήθηκε το 1890. 

Στο έργο του Σωτήρη Θεριανού ο Λευκάδιος Χερν περνάει το γεφυράκι και μπαίνει στη Λευκάδα.